Czy słońce uczula? Alergolog tłumaczy, czym są fotodermatozy i jak odróżnić je od wiosennej alergii
Pierwsze ciepłe dni marca i kwietnia to dla wielu osób moment pojawienia się nagłych zmian skórnych lub kataru, który interpretują jako uczulenie na słońce. Ale choć promienie słoneczne faktycznie mogą wywoływać reakcje chorobowe, medycyna rozróżnia tu dwa zupełnie inne mechanizmy. Czasami to, co bierzemy za reakcję na światło, jest w rzeczywistości silną alergią na pyłki drzew, które w słoneczne dni osiągają w powietrzu najwyższe stężenia. Wyjaśnia nam to specjalistka alergologii, dr n. med. Magdalena Arcimowicz.
- Fotodermatozy to grupa reakcji skórnych wywołanych przez promieniowanie UV, znacznie silniejszych niż zwykłe oparzenie słoneczne
- Prawdziwe uczulenie na słońce objawia się najczęściej swędzącą wysypką, rumieniem lub pokrzywką w miejscach odsłoniętych
- Część pacjentów myli objawy nosowo-spojówkowe wywołane pyłkami z reakcją na słońce ze względu na czas ich występowania
- Niektóre leki, antybiotyki oraz zioła mogą działać fotouczulająco, wywołując gwałtowne zmiany po wyjściu na dwór
- Skuteczna ochrona przed fotodermatozami opiera się na stosowaniu szerokopasmowych filtrów UV oraz odzieży ochronnej
Czy to na pewno alergia na słońce?
Często zdarza się, że pacjenci zgłaszają dolegliwości dokładnie w momencie poprawy pogody. Gdy wychodzą na piękny, marcowy spacer, nagle pojawia się łzawienie oczu i kichanie. Choć interpretują to jako reakcję na słońce, przyczyna zazwyczaj leży w tym, co unosi się w powietrzu, a nie w samym świetle.
„Gdy słońce mocno zaświeci, w powietrzu pojawiają się wysokie stężenia alergenów wziewnych. Pacjent zauważa, że wychodzi w piękny, słoneczny dzień na dwór i nagle ma bardzo nasilone objawy ze strony nosa, łzawienie oczu czy świąd skóry. Jeżeli pojawiają się opisane objawy, to raczej nie chodzi tu o uczulenie na słońce, ale po prostu o reakcję alergiczną wywołana wysokimi stężeniami pyłków, które pacjent nieprawidłowo interpretuje” – wyjaśnia nam dr n. med. Magdalena Arcimowicz, specjalista alergologii i otolaryngologii, adiunkt w Katedrze i Klinice Otolaryngologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz współpracownik Zakładu Alergologii i Immunologii Klinicznej Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego WUM.
Przeczytaj też: Co pyli w marcu? Alergolog wyjaśnia, jak objawia się alergia na pyłki
Objawy i rodzaje: Jak rozpoznać uczulenie na słońce?
Prawdziwe fotodermatozy to schorzenia, w których dochodzi do zmian o charakterze skórnym bezpośrednio w wyniku ekspozycji na promieniowanie UV lub światło widzialne. W przeciwieństwie do zwykłego przedawkowania słońca, zmiany te mogą pojawić się już po bardzo krótkim czasie przebywania na zewnątrz. Do typowych sygnałów wskazujących na uczulenie na słońce należą:
- Swędząca wysypka, która może przybierać formę grudek, pęcherzyków lub drobnego wyprysku
- Silny rumień i obrzęk skóry, przypominający oparzenie, ale występujący po niewielkiej dawce światła
- Pokrzywka słoneczna, czyli bąble pojawiające się niemal natychmiast po kontakcie z promieniami
- Zmiany przypominające klasyczny wyprysk, które mogą wystąpić u osób predysponowanych immunologicznie (odpowiedź fotoalergiczna)
- Bolesne zaczerwienienie w miejscach odsłoniętych, takich jak dekolt, ręce czy twarz, połączone z uczuciem pieczenia
Uważaj na leki i zioła fotouczulające
Wiele substancji, które przyjmujemy na co dzień, może uwrażliwiać naszą skórę na słońce. Wyróżniamy reakcje fototoksyczne, które mogą wystąpić u każdego po kontakcie z substancją i słońcem, oraz fotoalergiczne, które angażują układ odpornościowy. Dotyczy to zarówno popularnych antybiotyków, leków przeciwzapalnych (np. naproksenu), jak i suplementów diety czy herbatek ziołowych. Tak wywołane uczulenie na słońce bywa bolesne i może zostawiać trwałe ślady na skórze.
„Należy pamiętać, że istnieje wiele substancji, na przykład leków czy antybiotyków, które po kontakcie ze słońcem mogą dawać objawy skórne związane z wysypką czy pokrzywką. Do takich fotouczulających leków należy popularna grupa antybiotyków, jaką są fluorowane chinolony. Także popularny dziurawiec, którego nie wolno pić, kiedy planujemy ekspozycję na słońce, ma takie działanie. Przysłowiowe uczulenie na słońce ma zatem wiele twarzy i wiele mechanizmów” – podkreśla ekspertka.
Jak chronić się przed reakcjami na słońce?
Podstawą opieki nad pacjentem z nadwrażliwością na światło jest profilaktyka i unikanie czynnika wyzwalającego.
| Jeśli zauważymy, że po każdym kontakcie ze słońcem nasza skóra reaguje stanem zapalnym, pierwszym krokiem powinna być analiza przyjmowanych leków oraz wdrożenie rygorystycznej ochrony przeciwsłonecznej za pomocą preparatów z filtrami o szerokim spektrum (UVA i UVB). |
Nasza rozmówczyni wyjaśnia, jak podejść do tego problemu:
„W przypadku fotodermatoz najlepszą metodą są filtry z wysokim faktorem. Warto też zachować czujność przy stosowaniu leków chemicznych i pochodzenia roślinnego, które mają działanie fotouczulające. Jeśli jednak objawy dotyczą głównie nosa i oczu, należy udać się do alergologa, aby sprawdzić, czy przyczyną nie jest po prostu wysokie stężenie pyłków w słoneczne dni”.
Warto pamiętać, że jeśli podejrzewamy u siebie uczulenie na słońce, konsultacja z dermatologiem lub alergologiem pozwoli dobrać odpowiednie leki, w tym preparaty sterydowe do stosowania miejscowego w razie silnego nasilenia zmian.
Źródła:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431072/
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/allergies/symptoms-causes/syc-20351497
