Pacjenci.pl
Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – przyczyny, objawy i leczenie

pixabay.com

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – przyczyny, objawy i leczenie

3 Lutego 2021

Autor tekstu:

Izabela Wierzbicka

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit to ciężkie zapalenie jelita grubego wywołane przez bakterię Clostridium difficile, które może wystąpić po długotrwałej antybiotykoterapii. Przyczyną choroby jest uszkodzenie flory jelitowej. W skrajnych przypadkach

Czym jest rzekomobłoniaste zapalenie jelit?

Leczenie antybiotykami o szerokim spektrum działania może prowadzić do ciężkiego zapalenia okrężnicy zwanego rzekomobłoniastym zapaleniem jelit. Jeśli naturalna flora bakteryjna zostanie poważnie uszkodzona, wszechobecna bakteria Clostridium difficile namnaża się w jelicie. Choroba może wybuchnąć nawet cztery tygodnie po zaprzestaniu leczenia antybiotykami. Oczywiście nie każde podrażnienie przewodu pokarmowego w wyniku antybiotykoterapii musi oznaczać chorobę. Biegunka często występuje w trakcie lub po leczeniu antybiotykami, ale zwykle ma ona bardzo łagodny przebieg. W większości przypadków jest to biegunka funkcjonalna, ustępująca samoistnie, wywoływana przez niewielkie zaburzenie flory jelitowej. Jednak w 10 do 20 procent przypadków występuje rzekomobłoniaste zapalenie jelit wywołane przez Clostridium difficile, a w bardzo rzadkich przypadkach dochodzi do bardzo ciężkiego krwotocznego zapalenia jelita grubego.

Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na rzekomobłoniaste zapalenie jelit należą:

  • długotrwała hospitalizacja

  • przebywanie w ośrodkach opieki medycznej

Ponadto rzekomobłoniaste zapalenie jelit występuje częściej u osób cierpiących na choroby przewlekłe.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit - objawy

Głównymi objawami rzekomobłoniastego zapalenia jelit jest ciężka, wodnista biegunka i bolesne skurcze brzucha. Może to spowodować powikłania zagrażające życiu, które mogą prowadzić do toksycznego rozdęcia okrężnicy i niewydolności narządów. Jednak ciężkość choroby zależy również od tego, jak trująca jest toksyna wydalana przez bakterię. Ciągłe zmiany genetyczne mogą skutkować zarówno bardzo zjadliwymi, jak i mniej niebezpiecznymi szczepami. Jeśli dojdzie do zakażenia wysoce toksycznymi szczepami, przebieg choroby może być bardzo ciężki i doprowadzić nawet do zgonu pacjenta. Oprócz przebiegu septycznego wywołanego przez SIRS (zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej) z rozdęciem okrężnicy i ogólną niewydolnością narządów, drastyczna utrata płynów spowodowana ciężką biegunką może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. W większości przypadków przebieg choroby jest jednak łagodny lub nawet bezobjawowy.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – diagnoza

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit można stosunkowo łatwo zdiagnozować, wykrywając patogen i jego toksyny w kale. Lekarz podczas wywiadu ustali także, czy pacjent w ostatnim czasie przyjmował antybiotyki, co pozwoli potwierdzić diagnozę. Biegunka występuje najczęściej do czterech tygodni po leczeniu.

Liczba białych krwinek może także osiągnąć bardzo wysokie wartości.

W badaniach obrazowych, takich jak USG czy tomografia komputerowa, uwidacznia się wydłużone zgrubienie jelita grubego. Kolonoskopia z kolei ujawni zielonkawe powłoki fibrynowe, które wydają się być plamiste lub płaskie.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – leczenie

Pierwszym krokiem w leczeniu rzekomobłoniastego zapalenia jelit jest wstrzymanie leczenia danym antybiotykiem, jeśli objawy pojawią się w czasie trwania terapii. Najczęstszymi antybiotykami wywołującymi rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego są:

  • klindamycyna,

  • aminopenicyliny,

  • cefalosporyny

  • oraz inhibitory gyrazy III i IV generacji.

Te antybiotyki są zastępowane przez metronidazol lub, w bardzo ciężkich przypadkach, wankomizynę. Jednocześnie oczywiście równowaga wodno-elektrolitowa jest równoważona przez podawanie doustne płynów lub wlewy. Po leczeniu nawroty występują w około 20 procentach przypadków. Są spowodowane nowymi zakażeniami z lub niedostateczną kontrolą bakterii Clostridium difficile. Po pierwszym nawrocie leczenie powtarza się metronidazolem lub wankomyzyną. Jeśli jednak nastąpi kolejny nawrót, lek podaje się przez dłuższy okres (siedem tygodni) w stopniowych dawkach. Innym sposobem zapobiegania nawrotom jest przywrócenie fizjologicznej flory jelitowej poprzez przeszczep kału. Kał zdrowego dawcy jest mieszany w roztworze soli fizjologicznej i przenoszony do jelita pacjenta za pomocą lewatywy.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – zapobieganie

Ponieważ większość przypadków rzekomobłoniastego zapalenia jelit występuje w szpitalach, w celu ich profilaktyki konieczne są szpitalne środki higieny. Obejmuje to częste mycie i dezynfekcję rąk, a także kwarantannę dla chorych pacjentów. Bardzo ważna jest stała opieka lekarska po podaniu antybiotyków, ponieważ rzekomobłoniaste zapalenie jelit może wystąpić do czterech tygodni po odstawieniu leku. Jednak ten środek monitorowania jest często zaniedbywany. Antybiotyki są dziś przepisywane stosunkowo lekko, a pacjent jest następnie wypisywany do domu bez instrukcji, jak odbudować zbudować florę bakteryjną. Po otrzymaniu recepty na antybiotyki rzadko poddaje się dalszej opiece. Jest to szczególnie niebezpieczne, ponieważ niektóre antybiotyki faktycznie sprzyjają rozwojowi choroby. Najważniejszym środkiem pielęgnacyjnym po zakażeniu Clostridium difficile jest odbudowa uszkodzonej flory jelitowej. Po ostrym leczeniu przydatne jest ścisłe monitorowanie przez lekarza prowadzącego. Wiadomo, że co najmniej jedna piąta wszystkich pacjentów cierpi na nawrót choroby. U pacjentów w podeszłym wieku monitorowanie powinno być jeszcze dokładniejsze, ponieważ osoby starsze są bardziej narażone na tę niebezpieczną chorobę.

Izabela WierzbickaAutor

Izabela Wierzbicka

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: redakcja@pacjenci.pl

Podobne artykuły

Zdrowie

Sukces czy porażka? Czyli jak wygląda sytuacja w zakresie szczepień ochronnych w Polsce?

Czytaj więcej >
kasza

Zdrowie

Pięć powodów, dla których warto jeść kaszę – nawet każdego dnia

Czytaj więcej >
targi

Zdrowie

Pierwsze w Polsce targi turystyki medycznej we wrześniu w AmberExpo!

Czytaj więcej >

Zdrowie

Pacjenci.pl patronatem konferencji naukowej dotyczącej szczepień ochronnych! Zapraszamy!

Czytaj więcej >
hemoroidy

Zdrowie

Choroba hemoroidalna - objawy, diagnoza, metody leczenia. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >
SIBO

Zdrowie

Zespół SIBO - co to jest? Objawy, przyczyny, leczenie. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >