Te objawy mogą oznaczać rozwój nowotworu skóry. Nawet pojedyncza zmiana wymaga konsultacji lekarskiej

Nowotwory skóry w Polsce – skala problemu, o której rzadko się mówi

Nowotwory skóry są najczęściej diagnozowanymi nowotworami złośliwymi w Europie. W Polsce ich liczba systematycznie rośnie, co wiąże się m.in. z modą na opalanie i częstymi podróżami do krajów o dużym nasłonecznieniu. Czerniak, choć stanowi mniejszość wszystkich przypadków, odpowiada za największą liczbę zgonów związanych z nowotworami skóry.

Według Krajowego Rejestru Nowotworów w 2022 roku w Polsce odnotowano 4 028 nowych zachorowań na czerniaka skóry, a około 1 343 osób zmarło z jego powodu. Co istotne, w ciągu ostatnich 30 lat zapadalność na ten nowotwór w naszym kraju wzrosła nawet trzykrotnie. Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem, ale czerniak może wystąpić również u osób młodych, nawet przed 30. rokiem życia.

Najważniejszym czynnikiem ryzyka pozostaje nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe – zarówno naturalne, jak i pochodzące z solariów.

Czerwone flagi, które powinny skłonić do wizyty u lekarza

Czerniak bardzo często rozwija się w miejscu, które wcześniej wyglądało jak zwykły pieprzyk. Kluczowe jest zwrócenie uwagi na nagłe zmiany w wyglądzie znamion. Dermatolodzy zalecają korzystanie z zasady „ABCDE”, która pomaga rozpoznać podejrzane cechy:

• A jak asymetria – jedna połowa znamienia nie pasuje do drugiej.
• B jak brzegi – postrzępione, nierówne lub rozmyte.
• C jak kolor – różne odcienie brązu, czerni, czasem czerwień czy biel.
• D jak średnica – powyżej 6 mm, choć mniejsze zmiany też mogą być groźne.
• E jak ewolucja – każde powiększanie się, ciemnienie, swędzenie czy krwawienie pieprzyka.

Dodatkowo alarmujące powinny być: nagłe pojawienie się nowej zmiany skórnej u dorosłego, zaczerwienienie wokół znamienia, a także owrzodzenie lub krwawienie bez wyraźnej przyczyny.

Droga do rozpoznania czerniaka zaczyna się od badania dermatologicznego z użyciem dermatoskopu – specjalnej lupy pozwalającej ocenić strukturę znamienia. W razie podejrzeń lekarz zleca jego chirurgiczne usunięcie i badanie histopatologiczne, które jednoznacznie potwierdza lub wyklucza nowotwór.

Leczenie i rokowania – dlaczego czas gra największą rolę

Leczenie czerniaka zależy od stopnia zaawansowania. Podstawą terapii jest chirurgiczne wycięcie zmiany wraz z marginesem zdrowej skóry. W przypadku wczesnych czerniaków taki zabieg bywa wystarczający.

Jeśli jednak nowotwór zdążył się rozprzestrzenić, konieczne mogą być dodatkowe metody, takie jak immunoterapia (pobudzanie układu odpornościowego do walki z komórkami nowotworowymi) czy leczenie celowane (blokowanie konkretnych mutacji w komórkach raka).

Dzięki nowoczesnym lekom rokowania pacjentów z zaawansowanym czerniakiem poprawiły się w ostatnich latach. Statystyki wskazują, że pięcioletnie przeżycie przy wczesnym wykryciu wynosi nawet około 90%, podczas gdy w przypadku przerzutów spada do 9–28%. To pokazuje, jak ogromną rolę odgrywa czas i regularna kontrola skóry.

Eksperci podkreślają, że samobadanie i wizyty u dermatologa powinny być rutyną – najlepiej raz w roku, a w przypadku osób z wieloma znamionami lub obciążeniem rodzinnym nawet częściej.

Przeczytaj też: Czerniak – jak wygląda? Zdjęcia i opisy

Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady medycznej.

 

Źródła:

1. Krajowy Rejestr Nowotworów. Czerniak skóry – epidemiologia w Polsce, 2022. Narodowy Instytut Onkologii. Dostęp: https://onkologia.pacjent.gov.pl
2. Polskie Towarzystwo Dermatologiczne. Wytyczne diagnostyki i leczenia czerniaka, 2023.
3. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Skin cancers: epidemiology and prevention, 2022.
4. Akademia Czerniaka. Raport: Leczenie czerniaka w Polsce, 2020.
5. Dummer R., et al. Cutaneous melanoma: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Annals of Oncology, 2022.