Marta Uler 01.07.2025 14:31

Wstrząs toksyczny po użyciu tamponu. Kiedy zagrożenie jest realne?

Niewłaściwe używanie tamponów to zagrożenie zdrowia i życia. Fot. Canva/wutzkoh

Wysoka gorączka, bóle mięśni, zawroty głowy i spadek ciśnienia – mogą sugerować grypę, ale w niektórych przypadkach ich przyczyna jest zupełnie inna i dużo groźniejsza. Wstrząs toksyczny, choć rzadki, może rozwinąć się u miesiączkujących kobiet, które używają tamponów.

Jeśli objawy pojawiają się nagle i są bardzo intensywne, a kobieta niedawno zaaplikowała tampon – warto wziąć pod uwagę właśnie ten scenariusz.

Wstrząs toksyczny to gwałtowna reakcja organizmu na toksyny bakterii, które mogą namnażać się na niewłaściwie używanym tamponie
Objawy mogą przypominać infekcję wirusową, ale szybko się nasilają i zagrażają życiu
Ryzyko wzrasta przy długim noszeniu tamponów, stosowaniu produktów o bardzo dużej chłonności i wcześniejszych epizodach TSS

Czym jest wstrząs toksyczny?

Zespół wstrząsu toksycznego (TSS, z ang. Toxic Shock Syndrome) to gwałtowna reakcja organizmu wywołana przez toksyny bakterii – najczęściej Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty) lub Streptococcus pyogenes (paciorkowiec grupy A). Te bakterie naturalnie występują na skórze wielu osób, a także w nosie lub w pochwie, nie powodując żadnych problemów.

Problem pojawia się dopiero wtedy – gdy w sprzyjających warunkach (np. w ciepłym, wilgotnym środowisku wnętrza pochwy) – bakterie te zaczynają się szybko namnażać i produkować toksyny, które przedostają się do krwi. Organizm reaguje na to silną reakcją immunologiczną, która może doprowadzić do niewydolności wielonarządowej, a nawet śmierci.

TSS został po raz pierwszy opisany w latach 80., kiedy pojawiła się fala zachorowań związanych ze stosowaniem bardzo chłonnych tamponów, które były pozostawiane w pochwie zbyt długo, np. przez całą noc. Obecnie przypadki TSS są rzadsze, ale nadal się zdarzają – zwłaszcza jeśli tampony używane są nieprawidłowo.

Przeczytaj też: Bolesne miesiączki to istna zmora. Lekarz ma na to domowy sposób w duchu zero waste

Wstrząs toksyczny – objawy

Początkowe objawy TSS są niespecyficzne i mogą przypominać przeziębienie, grypę lub zatrucie pokarmowe. To właśnie dlatego łatwo je zbagatelizować, co opóźnia pomoc. Do najczęściej występujących symptomów należą:

wysoka gorączka (często powyżej 39 st. C),
bóle głowy i mięśni,
nudności, wymioty lub biegunka,
spadek ciśnienia tętniczego,
zaczerwienienie skóry, przypominające oparzenie słoneczne,
plamica piorunująca,
dezorientacja, zawroty głowy, a nawet omdlenia,
uczucie silnego osłabienia,
przyspieszone tętno i oddech.

W zaawansowanej fazie mogą pojawić się objawy niewydolności nerek, wątroby, a także zmiany neurologiczne. Jeśli więc kobieta miesiączkująca zaczyna nagle źle się czuć, a niedawno zastosowała tampon – należy natychmiast go wyjąć i zgłosić się do lekarza.

Przeczytaj też: Boli cię głowa przed okresem, albo w trakcie? To może być migrena miesiączkowa

Wstrząs toksyczny – czynniki ryzyka

Choć TSS może wystąpić również u mężczyzn, dzieci i osób po operacjach, to przypadki związane z miesiączką są najlepiej udokumentowane. A oto co zwiększa ryzyko rozwoju zespołu wstrząsu toksycznego:

zbyt długie noszenie tamponu – ryzyko rośnie po 8 godzinach. Tampony należy zmieniać co 4–6 godzin, a na noc lepiej wybrać podpaskę,
stosowanie tamponów o wysokiej chłonności – im większa chłonność, tym więcej „pożywki” dla bakterii. Warto wybierać jak najmniejszą skuteczną chłonność,
niewłaściwa higiena – przed aplikacją i usuwaniem tamponu trzeba dokładnie umyć ręce,
uszkodzenia błony śluzowej pochwy – np. po porodzie lub w czasie infekcji, kiedy bariera ochronna jest osłabiona,
poprzedni epizod TSS – u kobiet, które już raz przeszły wstrząs toksyczny, ryzyko nawrotu przy stosowaniu tamponów jest znacząco wyższe.

Przeczytaj też: Kobiety z depresją bardziej narażone na bolesne miesiączki. Nowe badanie