Ból zęba – przyczyny, leczenie, domowe sposoby na bóle zębów

Ból zęba – przyczyny, leczenie, domowe sposoby na bóle zębów
pixabay
Autor Magdalena Samecka19.10.2020

Najczęstszą przyczyną bólu zęba jest oczywiście nieleczona próchnica, a także zapalenie miazgi oraz nadwrażliwość na czynniki zewnętrzne. Rzadziej zdarza się, że ból zęba nie jest związany z żadną patologią w obrębie jamy ustnej, a z zapaleniem zatok czy dysfunkcją stawu skroniowo–żuchowowego. Jak radzić sobie z bólem zęba do czasu wizyty u dentysty?

Ból zęba – dlaczego boli ząb?

Ból zęba to dolegliwość, której każdy doświadczył przynajmniej raz w swoim życiu. Dorosły człowiek posiada od 28 do 32 zębów (zębów mlecznych jest 20). Każdy ząb składa się z górnej, widocznej części – korony oraz z korzenia bądź korzeni (od 1 do 4).

Tkanki budujące ząb to:

  • szkliwo – najtwardsza tkanka w ludzkim organizmie, często ulega jednak degeneracji na skutek próchnicy,
  • zębina – budową przypomina kość, jest bardziej miękka od szkliwa i zdecydowanie łatwiej ulega zniszczeniu, składa się z wielu malutkich kanalików prowadzących do miazgi,
  • miazga – tkanka miękka zbudowana z komórek, naczyń krwionośnych i nerwów, jeżeli próchnica dotrze do tej części zęba, pojawia się silny ból zęba,
  • cement korzeniowy – chroni zębinę w części korzeniowej.

Ból zęba pojawia się w momencie uaktywnienia się receptorów bólowych (nocyreceptorów) w okolicznych tkankach. Receptory te mogą reagować na bodźce mechaniczne, patofizjologiczne oraz termiczne – aby powstała reakcja bólowa, ów niekorzystny czynnik zewnętrzny musi dotrzeć do miazgi, która ma bardzo bogate unerwienie. Najczęściej ból zębów spowodowany jest głęboką próchnicą, zapaleniem i obumarciem miazgi oraz nadwrażliwością, czyli podrażnieniem miazgi przez czynniki termiczne.

Ból zęba – przyczyny

Najczęstszą przyczyną bólu zęba bez wątpienia jest nieleczona próchnica, ale takie dolegliwości mogą pojawić się również w innych sytuacjach:

  • zakażenie miazgi,
  • ropień w przebiegu wyżej wymienionego zakażenia,
  • stan po leczeniu kanałowym,
  • nadwrażliwość zębów,
  • zapalenie przyzębia (parodontoza),
  • ułamanie, ukruszenie zęba,
  • wyrzynanie zębów (w tym zębów mądrości).

Ból zęba przeważnie narasta stopniowo i jest poprzedzony sygnałami ostrzegawczymi, które jednak często bywają niezauważane bądź ignorowane przez pacjentów, są to m.in.:

  • nadwrażliwość na ciepło/zimno,
  • dyskomfort podczas żucia pokarmów,
  • obrzęk dziąsła,
  • krwawienie dziąseł.

Ból zęba a próchnica

Próchnica to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie, które rozkładają cukry i wytwarzają kwasy organiczne obniżające pH w jamie ustnej. Polega na stopniowej demineralizacji tkanek zęba – najpierw na powierzchni zęba pojawia się mała, biała i porowata plamka, która następnie ciemnieje i tworzy ubytek próchnicowy. Ból zęba pojawia się, kiedy próchnica dotrze do zębiny, a następnie do miazgi. W chwili, w której bakterie dotrą w głąb miazgi, konieczne będzie jej usunięcie i przeprowadzenie leczenia kanałowego.

Leczenie próchnicy to oczywiście jej usunięcie za pomocą wiertła i założenie wypełnienia – popularnie proces ten jest nazywany plombowaniem. Zanim dotrzemy do gabinetu stomatologicznego, możemy próbować zwalczać ból zęba, stosując środki przeciwbólowe dostępne w aptece bez recepty – paracetamol, ibuprofen, ketoprofen. Należy jednak pamiętać, że tego typu postępowanie ma za zadanie pomóc złagodzić ból do czasu wizyty u stomatologa, nie można go stosować przez dłuższy czas – ząb powinien być w ciągu kilku dni poddany leczeniu.

Ból zęba a zapalenie miazgi

Główną przyczyną zapalenia miazgi jest nieleczona próchnica. Ból zęba narasta stopniowo – początkowo pojawia się jako reakcja na ciepło lub zimno, następnie mija i powraca ze zdwojoną siłą. Cechą charakterystyczną zakażenia miazgi w zaawansowanej fazie jest ból zęba pojawiający się w nocy, w pozycji leżącej – jest on bardzo silny, ćmiący, pulsujący. Dolegliwości nasilają się także podczas nagryzania zębem pokarmów oraz podczas stukania w koronę, mogą promieniować do ucha, skroni i zatok.

Przeważnie jedynym sposobem leczenia jest leczenie endodontyczne, ponieważ dochodzi do nieodwracalnych zmian w obrębie miazgi.

Ból zęba a nadwrażliwość

Nadwrażliwość to nadmierna reakcja zębiny na bodźce: termiczne (ciepłe/zimne potrawy i napoje), mechaniczne (zbyt intensywne szczotkowanie zębów), chemiczne (kwaśne potrawy i napoje), osmotyczne (bardzo słodkie lub słone potrawy i napoje). Przyczyną nadwrażliwości jest odsłonięcie kanalików zębowych, wywołane zmianami próchnicowymi, wadami zgryzu, niewłaściwą techniką szczotkowania i nitkowania zębów lub powstałymi wskutek diety ubogiej w witaminy.

Ból zęba przy nadwrażliwości jest ostry, ale trwa krótko, zazwyczaj 1–2 minuty. Leczenie polega na osłonięciu szyjek zębowych, a także na stosowaniu specjalistycznych past i płynów do płukania jamy ustnej przeznaczonych do pielęgnacji zębów z nadwrażliwością. Warto również zmienić szczoteczkę na taką z miękkim włosiem.

Ból zęba – niestomatologiczne przyczyny bólu zęba

Ból zęba niekoniecznie musi być spowodowany ubytkami próchnicowymi czy zapaleniem miazgi. Zdarza się, że pacjent zgłasza się do dentysty z silnym bólem zęba, tymczasem w badaniu stomatologicznym oraz w badaniu obrazowym (RTG zęba) nie stwierdza się nieprawidłowości. Przyczyną bólu zęba może być bowiem choroba niestomatologiczna, np.:

  • zapalenie zatok – objawem jest ból głowy, okolicy nosa, który może promieniować do zębów, co jest skutkiem uciskania nerwu trójdzielnego,
  • neuralgia nerwu trójdzielnego – powoduje silny, jednostronny ból w okolicy skroni trwający maksymalnie kilka minut, może on promieniować do ucha oraz do żuchwy, sprawiając wrażenie, że to ból zęba,
  • półpasiec – to wirusowa choroba zakaźna, w której zaatakowana zostaje druga oraz trzecia gałąź nerwu trójdzielnego, może zatem objawiać się bólem w okolicy szczęki, imitującym ból zęba,
  • zespół stawu skroniowo-żuchwowego – zaburzenie może powodować ból podczas żucia twardych pokarmów, dyskomfort podczas ziewania, trzaski, bóle głowy i karku, bóle zębów.

Ból zęba – domowe sposoby

Epizod bólu zęba zawsze powinien być skonsultowany z lekarzem stomatologiem, im szybciej zostanie rozpoczęte leczenie, tym większe szanse, że nie trzeba będzie przeprowadzać inwazyjnego leczenia kanałowego lub nawet ekstrakcji zęba. Także wtedy, kiedy ból zęba pojawia się od czasu do czasu lub mija po przyjęciu środków przeciwbólowych, nie wolno go ignorować.

Jeżeli wizytę u dentysty mamy wyznaczoną dopiero za kilka dni, możemy spróbować walczyć z bólem zęba domowymi metodami. Wśród nich znajdują się m.in.:

  • płukanie jamy ustnej ziołowymi naparami, np. z szałwii czy rumianku,
  • stosowanie olejku goździkowego, który ma działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne,
  • rozgryzanie ząbka czosnku posiadającego właściwości antybakteryjne.

Następny artykuł