Ból zęba – przyczyny, leczenie, domowe sposoby na bóle zębów

Ból zęba – dlaczego boli ząb?

Ból zęba to dolegliwość, której każdy doświadczył przynajmniej raz w swoim życiu. Dorosły człowiek posiada od 28 do 32 zębów (zębów mlecznych jest 20). Każdy ząb składa się z górnej, widocznej części – korony oraz z korzenia bądź korzeni (od 1 do 4).

Tkanki budujące ząb to:

• szkliwo – najtwardsza tkanka w ludzkim organizmie, często ulega jednak degeneracji na skutek próchnicy,

• zębina – budową przypomina kość, jest bardziej miękka od szkliwa i zdecydowanie łatwiej ulega zniszczeniu, składa się z wielu malutkich kanalików prowadzących do miazgi,

• miazga – tkanka miękka zbudowana z komórek, naczyń krwionośnych i nerwów, jeżeli próchnica dotrze do tej części zęba, pojawia się silny ból zęba,

• cement korzeniowy – chroni zębinę w części korzeniowej.

Ból zęba pojawia się w momencie uaktywnienia się receptorów bólowych (nocyreceptorów) w okolicznych tkankach. Receptory te mogą reagować na bodźce mechaniczne, patofizjologiczne oraz termiczne – aby powstała reakcja bólowa, ów niekorzystny czynnik zewnętrzny musi dotrzeć do miazgi, która ma bardzo bogate unerwienie. Najczęściej ból zębów spowodowany jest głęboką próchnicą, zapaleniem i obumarciem miazgi oraz nadwrażliwością, czyli podrażnieniem miazgi przez czynniki termiczne.

Ból zęba – przyczyny

Najczęstszą przyczyną bólu zęba bez wątpienia jest nieleczona próchnica, ale takie dolegliwości mogą pojawić się również w innych sytuacjach:

• zakażenie miazgi,

• ropień w przebiegu wyżej wymienionego zakażenia,

• stan po leczeniu kanałowym,

• nadwrażliwość zębów,

• zapalenie przyzębia (parodontoza),

• ułamanie, ukruszenie zęba,

• wyrzynanie zębów (w tym zębów mądrości).

Ból zęba przeważnie narasta stopniowo i jest poprzedzony sygnałami ostrzegawczymi, które jednak często bywają niezauważane bądź ignorowane przez pacjentów, są to m.in.:

• nadwrażliwość na ciepło/zimno,

• dyskomfort podczas żucia pokarmów,

• obrzęk dziąsła,

• krwawienie dziąseł.

Ból zęba a próchnica

Próchnica to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie, które rozkładają cukry i wytwarzają kwasy organiczne obniżające pH w jamie ustnej. Polega na stopniowej demineralizacji tkanek zęba – najpierw na powierzchni zęba pojawia się mała, biała i porowata plamka, która następnie ciemnieje i tworzy ubytek próchnicowy. Ból zęba pojawia się, kiedy próchnica dotrze do zębiny, a następnie do miazgi. W chwili, w której bakterie dotrą w głąb miazgi, konieczne będzie jej usunięcie i przeprowadzenie leczenia kanałowego.

Leczenie próchnicy to oczywiście jej usunięcie za pomocą wiertła i założenie wypełnienia – popularnie proces ten jest nazywany plombowaniem. Zanim dotrzemy do gabinetu stomatologicznego, możemy próbować zwalczać ból zęba, stosując środki przeciwbólowe dostępne w aptece bez recepty – paracetamol, ibuprofen, ketoprofen. Należy jednak pamiętać, że tego typu postępowanie ma za zadanie pomóc złagodzić ból do czasu wizyty u stomatologa, nie można go stosować przez dłuższy czas – ząb powinien być w ciągu kilku dni poddany leczeniu.

Ból zęba a zapalenie miazgi

Główną przyczyną zapalenia miazgi jest nieleczona próchnica. Ból zęba narasta stopniowo – początkowo pojawia się jako reakcja na ciepło lub zimno, następnie mija i powraca ze zdwojoną siłą. Cechą charakterystyczną zakażenia miazgi w zaawansowanej fazie jest ból zęba pojawiający się w nocy, w pozycji leżącej – jest on bardzo silny, ćmiący, pulsujący. Dolegliwości nasilają się także podczas nagryzania zębem pokarmów oraz podczas stukania w koronę, mogą promieniować do ucha, skroni i zatok.

Przeważnie jedynym sposobem leczenia jest leczenie endodontyczne, ponieważ dochodzi do nieodwracalnych zmian w obrębie miazgi.