Te leki zwiększają ryzyko zakrzepów. Każdy Polak ma je w apteczce

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą zwiększać ryzyko zakrzepów
• Złożona antykoncepcja hormonalna podnosi ryzyko zakrzepicy żył głębokich nawet czterokrotnie
• Większość zatorów powstaje w kończynach dolnych, nie dając początkowo wyraźnych objawów
• Ból w klatce piersiowej może oznaczać, że doszło do zatoru płucnego

Zakrzepica – ukryty i niezwykle niebezpieczny wróg

Zakrzepica to cicha i podstępna choroba, która latami potrafi rozwijać się bez żadnych objawów. Z danych Międzynarodowego Towarzystwa Zakrzepicy i Hemostazy (ISTH) wynika, że incydenty zakrzepowo-zatorowe są jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie.

Zakrzepica (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa) to stan, w którym w naczyniach krwionośnych tworzą się skrzepliny blokujące prawidłowy przepływ krwi. Oderwanie się takiego zakrzepu stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Do głównych przyczyn zakrzepicy zaliczamy:

• siedzący tryb życia i brak ruchu,
• otyłość i nadwagę,
• uwarunkowania genetyczne (np. mutacja czynnika V Leiden),
• stosowanie niektórych leków.

Ryzyko zakrzepicy a popularne leki na ból i przeziębienie

Gdy zmagamy się z przeziębieniem, bólem głowy bądź kręgosłupa, zazwyczaj sięgamy po leki bez recepty, głównie po niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen czy diklofenak. Niestety, rzadko czytamy ulotki, choć lista potencjalnych skutków ubocznych jest długa.

Niewiele osób wie, że niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą zwiększać ryzyko zakrzepów tętniczych, co może prowadzić do nagłego zawału serca lub udaru niedokrwiennego mózgu.

Co istotne, ibuprofen wchodzi w silne interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi rozrzedzającymi krew (np. z heparyną, warfaryną lub nowszymi lekami doustnymi jak rywaroksaban i apiksaban). Połączenie tych preparatów z ibuprofenem drażni błonę śluzową żołądka i zaburza funkcję płytek krwi, co  zwiększa ryzyko zagrażających życiu krwotoków (zwłaszcza z przewodu pokarmowego). 

Szczególną ostrożność należy zachować również w przypadku inhibitorów COX-2 (np. celekoksybu). Leki te, choć skuteczne w leczeniu silnego bólu i stanów zapalnych, ingerują w równowagę układu krzepnięcia. Długotrwałe stosowanie tych preparatów bez nadzoru lekarza, zwłaszcza u osób z chorobami kardiologicznymi, jest wysoce ryzykowne.

Inne leki, które zwiększają ryzyko zakrzepicy

Jak widać, nawet stosowanie leków, które można kupić na stacji benzynowej, nie jest do końca bezpieczne i zawsze należy czytać ulotkę. Jeszcze bardziej trzeba uważać w przypadku leków na receptę – do lekarza wypisującego ją powinny dotrzeć wszystkie informacje na temat naszego stanu zdrowia. Do leków zwiększających ryzyko zakrzepowo-zatorowe zaliczamy m.in. poniższe:

• Złożona antykoncepcja hormonalna

Tabletki dwuskładnikowe, a także plastry i krążki dopochwowe mogą zwiększać ryzyko zakrzepicy od 2 do 4 razy. Estrogeny stymulują wątrobę do produkcji czynników krzepnięcia. Najwyższe ryzyko dotyczy preparatów z progestagenami III i IV generacji (np. drospirenon, dezogestrel).

• Hormonalna Terapia Zastępcza (HTZ)

Terapia stosowana w menopauzie, przy czym tabletki doustne są znacznie bardziej obciążające dla układu krzepnięcia niż preparaty przezskórne (plastry, żele), które omijają tzw. efekt pierwszego przejścia przez wątrobę.

• Leki onkologiczne

Leki celowane i chemioterapeutyki (m.in. tamoksyfen stosowany w raku piersi, talidomid, lenalidomid) oraz leki stymulujące produkcję czerwonych krwinek (erytropoetyna) istotnie zwiększają ryzyko.

• Kortykosteroidy

Systemowe leki sterydowe zaburzają równowagę w układzie hemostazy, podnosząc ryzyko powstawania skrzeplin.

• Leki przeciwdepresyjne

Niektóre preparaty z grupy SSRI (np. sertralina, fluoksetyna) oraz SNRI (np. wenlafaksyna) mogą modulować funkcje płytek krwi.

Objawy zakrzepicy żył głębokich

Większość zatorów powstaje pierwotnie w kończynach dolnych jako zakrzepica żył głębokich (DVT). Choroba potrafi rozwijać się po cichu, ale w momencie zablokowania światła naczynia daje charakterystyczne sygnały.

Objawy, że doszło do zakrzepu:

• nienaturalny obrzęk jednej z kończyn (zazwyczaj łydki),
• silny ból, nasilający się podczas chodzenia lub stania,
• wyraźne ocieplenie skóry w miejscu powstania zakrzepu,
• zaczerwienienie lub zasinienie skóry kończyny dolnej.

Zobacz także: Po tym poznasz, że w nodze robi się zakrzep. 5 objawów, których nie wolno lekceważyć

Kiedy zgłosić się po pilną pomoc?

Najpoważniejszym powikłaniem zakrzepicy żył głębokich jest oderwanie się skrzepliny i jej wędrówka wraz z krwią do płuc. Prowadzi to do zatoru tętnicy płucnej, który jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe, jeśli pacjent odczuwa nagłą duszność, ostry ból w klatce piersiowej (nasilający się przy wdechu), przyspieszone bicie serca, silny kaszel, któremu towarzyszy krwioplucie, lub jeśli doszło do omdlenia.

Nie wolno lekceważyć tych objawów, szczególnie jeśli pacjent regularnie przyjmuje leki zwiększające ryzyko zakrzepowo-zatorowe.

Zobacz także: To najczęstsze objawy zatorowości płucnej. Lekarz tłumaczy, na co zwrócić uwagę