Triada Virchowa – 3 przyczyny i sygnały, że w żyłach rozwija się zakrzepica
Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) to podstępna choroba, która często rozwija się w ciszy, dając niespecyficzne objawy. Jej powikłania, takie jak zatorowość płucna, mogą zagrażać życiu. Kluczem do zrozumienia jej genezy jest tzw. triada Virchowa – zestaw trzech czynników sprzyjających tworzeniu się skrzeplin w naczyniach żylnych. Dowiedz się, co powinno wzbudzić czujność i jak rozpoznać pierwsze symptomy tej choroby.
- Zakrzepica rozwija się na skutek triady Virchowa: uszkodzenia naczyń, wolnego przepływu krwi i nadkrzepliwości
- Typowe objawy to ból, obrzęk i zaczerwienienie kończyny, często jednostronne
- Ryzyko ZŻG rośnie m.in. po operacjach, w czasie unieruchomienia i przy stosowaniu hormonów
Triada Virchowa – trzy filary zakrzepicy
Triada Virchowa to zestaw trzech czynników odpowiedzialnych za rozwój zakrzepicy:
• uszkodzenie ściany naczynia, np. na skutek urazu, zabiegu chirurgicznego lub obecności cewników naczyniowych,
• zwolnienie przepływu krwi, do którego może dojść podczas długotrwałego unieruchomienia (np. po operacji, w czasie hospitalizacji lub długiej podróży),
• nadmierna krzepliwość krwi, występująca np. w chorobach nowotworowych, przy stosowaniu hormonów (w tym antykoncepcji) czy w ciążach.
Zazwyczaj do powstania zakrzepu wystarczą dwa z trzech powyższych czynników. To dlatego u pozornie zdrowej osoby może dojść do groźnego incydentu zakrzepowego, jeśli tylko wystąpi kombinacja np. urazu i unieruchomienia.
Niepokojące objawy – kiedy warto reagować?
Zakrzepica może przez długi czas pozostawać bezobjawowa lub dawać niespecyficzne symptomy. Warto zwrócić uwagę na:
• ból kończyny, często jednostronny, nasilający się przy chodzeniu,
• obrzęk i uczucie ciężkości, szczególnie w łydce,
• zaczerwienienie lub zasinienie skóry, a także jej nadmierne ucieplenie,
• widoczne żyły powierzchowne w miejscu, gdzie normalnie ich nie widać.
W skrajnych przypadkach dochodzi do stanu nagłego – tzw. phlegmasia cerulea dolens – kiedy masywna zakrzepica powoduje niedokrwienie kończyny i jej zasinienie. Co ważne nawet łagodne objawy mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zator płucny, który czasami rozwija się bez wcześniejszych symptomów z kończyn dolnych.
Przeczytaj też: Uważaj na ten ból łydek. Może oznaczać, że zrobił się zakrzep
Kto jest w grupie ryzyka i jak zapobiegać?
Szczególnie narażone są osoby po operacjach i z długotrwałym unieruchomieniem; z chorobami nowotworowymi lub układowymi (jak toczeń, nieswoiste zapalenia jelit); przyjmujące hormony, w tym tabletki antykoncepcyjne; w ciąży i połogu; z chorobami serca, nerek, czy miażdżycą.
Ryzyko wzrasta z wiekiem. Warto pamiętać o profilaktyce: ruch w trakcie długich podróży, odpowiednie nawodnienie, a w niektórych przypadkach — stosowanie leków przeciwzakrzepowych zaleconych przez lekarza.
Źródło:
Kałas, M., Siemiński, M., & Skorupa, Ł. (2019). Zakrzepica żył głębokich–czy nadal jest wyzwaniem diagnostycznym?. In Forum Medycyny Rodzinnej (Vol. 13, No. 4, pp. 149-158).
