Pacjenci.pl
Dżuma - przyczyny, objawy, leczenie

pixabay.com

Dżuma - przyczyny, objawy, leczenie

29 Listopada 2020

Autor tekstu:

Marcelina Dzięciołowska

Udostępnij:

Dżuma znana także ,,czarna śmierć’’ oraz ,,zaraza morowa’’ to choroba o ostrym przebiegu pochodząca od bakterii Yersinia pestis. XIV-wieczna epidemia dżumy pochłonęła miliony ofiar. Obecnie występuje jeszcze w Afryce, Ameryce P&oac

Dżuma znana także ,,czarna śmierć’’ oraz ,,zaraza morowa’’ to choroba o ostrym przebiegu pochodząca od bakterii Yersinia pestis. XIV-wieczna epidemia dżumy pochłonęła miliony ofiar. Obecnie występuje jeszcze w Afryce, Ameryce Północnej i Południowej oraz w Azji. Jak przebiega dżuma i dlaczego jest tak groźna? Jakie objawy daje dżuma i czy możliwe jest jej wyleczenie? 

Dżuma - czym jest ,,czarna śmierć” i ,,zaraza morowa”?

Dżuma to zdecydowanie niebezpieczna, bakteryjna choroba zakaźna charakteryzująca się ostrym przebiegiem. Przypadłość ta przenoszona jest przez gryzonie oraz drogą kropelkową. Wywołują ją bakterie gram-ujemne Yersinia pestis, zwane pałeczkami Dżumy. 

Nazwa bakterii, która wywołuje dżumę pochodzi od nazwiska lekarza Alexandre’a Yersinia, który pod koniec XIX wieku odkrył pałeczkę dżumy i opracował przeciw niej surowicę.

Dżuma zyskała także określenia ,,czarna śmierć” i ,,zaraza morowa” z uwagi na skalę, jaką przybrała w XIV wieku - uważa się, że to największa epidemia w historii. Szacuje się, że zaraza morowa pochłonęła wówczas około 28 milionów ofiar.

Dżuma - przyczyny i sposoby zakażenia

Pałeczki dżumy w głównej mierze przenoszą się przez wszy pochodzące od gryzoni (nornice, dzikie króliki, szczury, wiewiórki). Do zakażenia może także dojść przy bezpośrednim kontakcie ze skażonymi tkankami lub płynami ustrojowymi chorego zwierzęcia, np. podczas oprawiania skóry i mięsa przez myśliwych. 

Inny sposób przenoszenia się dżumy, to droga kropelkowa. Wówczas pałeczki dżumy atakują w pierwszej kolejności węzły chłonne, a następnie przez krew opanowują cały organizm człowieka. Okres wylęgania pałeczek Yersinia pestis wynosi od 2 do 10 dni.

Postacie dżumy  

Istnieje kilka odmian dżumy, różnią się one od siebie objawami i przebiegiem:

Dżuma septyczna (posocznicowa) - charakteryzuje ją gwałtowny przebieg z bardzo ciężkimi objawami - bakteria, przenikająca do krwiobiegu, sprawnie dociera do wielu narządów zajmując organizm. Zwykle ta odmiana dżumy prowadzi do zgonu w ciągu 2-3 dni od początku choroby. Może stanowić postać pierwotną lub być powikłaniem przebiegu dżumy płucnej lub dymieniczej.

Dżuma płucna pierwotna - przenoszona jest drogą kropelkową: bakterie w postaci kropelek plwociny dostają się do dróg oddechowych, gdzie zatrzymują się na błonach śluzowych i wywołują odczyn zapalny. Jeśli zarazki osiadły na błonach śluzowych górnych dróg oddechowych, to przenikają stamtąd do płuc, wzdłuż naczyń chłonnych i krwionośnych. W takim przypadku dochodzi do niewydolności oddechowej, niewydolności krążenia, a w efekcie do śmierci.

Dżuma dymienicza (postać płucna wtórna) - jest przenoszona zwykle przez pchły - jej objawy pojawiają się w okresie od 2 do 6 dni od ukąszenia. Z początku pojawia się wysoka gorączka, dreszcze, poty, ból głowy i osłabienie. Następnie pojawia się widoczne powiększenie węzłów chłonnych w okolicach ugryzienia – nazywa się je dymienicami pierwotnymi. Stają się one bolesne, miękkie. W kolejnych etapach najczęściej powstają dymienice wtórne - zajmowane są kolejne grupy węzłów chłonnych.

Jakie objawy daje dżuma? 

Objawy dżumy dzieli się z uwagi na różnorodność objawów w przebiegu każdej z postaci:

Objawy dżumy septycznej (posocznicowej) 

Dżuma septyczna objawia się:

  • dreszczami;

  • osłabieniem organizmu;

  • wysoką gorączką;

  • silnym bólem brzucha;

  • występuje także zgorzel - czarne zabarwienie tkanek wywołane mikrozatorami bakteryjnymi w naczyniach krwionośnych rąk, nosa i stóp.

Objawy dżumy płucnej pierwotnej

Dżuma płucna pierwotna powoduje następujące objawy:

  • gorączka;

  • duszność,

  • kaszel;

  • ból w klatce piersiowej;

  • bóle głowy;

  • niekiedy występuje krwioplucie;

  • objawy ciężkiego zapalenia płuc.

Objawy dżumy dymieniczej

Do objawów dżumy dymienicznej zalicza się:

  • bóle głowy;

  • dreszcze;

  • osłabienie organizmu;

  • nagła gorączka;

  • powiększone i bolesne węzły chłonne;

  • pękanie i wydostawanie się z węzłów chłonnych ropnej wydzieliny o silnym odorze (w późniejszym stadium choroby);

  • powiększenie śledziony i wątroby;

  • rozszerzenie naczyń krwionośnych.

Dżuma - rozpoznanie

Obecnie dżuma w Polsce i w Europie już nie występuje, ale wciąż jest obecna endemicznie w niektórych zakątkach świata - Ameryce Północnej i Południowej, Afryce i Azji. Zarażenie się dżumą jest więc możliwe podczas podróży w te zakątki świata. Jeśli pojawiają się charakterystyczne objawy dżumy - w szczególności powiększenie węzłów chłonnych,należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. W diagnostyce dżumy kluczowe są następujące czynniki:

  • stwierdzenie objawów choroby;

  • hodowla materiału pobranego np. z węzłów chłonnych;

  • izolacja materiału genetycznego bakterii metodą PCR;

  • badania serologiczne.

Z uwagi na poważny charakter choroby oraz wysokie prawdopodobieństwo zakażenia, badania te powinny być przeprowadzane w przystosowanych specjalnie laboratoriach. 

Leczenie dżumy 

Przy szybkiej reakcji i rozpoznaniu choroby oraz wdrożeniu leczenia, całkowite wyzdrowienie z dżumy jest możliwe. Dżumę leczy się przy zastosowaniu antybiotyków, najczęściej w postaci kroplówek z tetracykliną, streptomycyną, cefalosporyną oraz gentamycyną. Taka terapia trwa około 10 dni. 

Wówczas, gdy dochodzi do zropienia węzłów chłonnych lub martwicy tkanek, konieczna może okazać się interwencja chirurgiczna. 

Dżuma - powikłania

Najczęstsze, choć łagodne powikłania po przebytej dżumie to obrzęki kończyn dolnych, które mogą mieć charakter przewlekły. Dżuma w większości przypadków nie pozostawia po sobie innych powikłań. 

Profilaktyka dżumy

Szczepionka przeciwko dżumie nie istnieje, ale podczas podróży do krajów endemicznych warto zastosować się do kilku zaleceń:

  • uważnie należy zadbać o higienę osobistą;

  • stosować środki przeciw insektom;

  • unikać kontaktu ze zwierzętami.

Marcelina DzięciołowskaAutor

Marcelina Dzięciołowska

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: redakcja@pacjenci.pl

Podobne artykuły

Zdrowie

Choroba wieńcowa - objawy, przyczyny, leczenie. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >

Zdrowie

Zawał serca u młodych osób - objawy, przyczyny, rozpoznanie. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >

Zdrowie

Wrzody żołądka - wywiad z ekspertem. Jak rozpoznać wrzody żołądka? Jakie są objawy? Jak leczyć wrzody? Czy jest to choroba uleczalna? Co jeść, a czego unikać?

Czytaj więcej >

Zdrowie

Czy małpia ospa jest groźna? Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >

Zdrowie

AIDS - wywiad z ekspertem. Czym różni się AIDS od HIV? Czy AIDS jest uleczalny? Jakie są rokowania dla pacjenta?

Czytaj więcej >

Zdrowie

Efekt jojo - wywiad z ekspertem. Co to jest? Jak zatrzymać efekt jojo?

Czytaj więcej >