Jak często wymieniać szczoteczkę do zębów? Dentystka rozwiewa wątpliwości
Niepozorna, codzienna, często traktowana po macoszemu: szczoteczka do zębów. Rzadko kiedy przychodzi nam do głowy, że ma ona kontakt nie tylko z bakteriami z naszej jamy ustnej, ale przecież i wilgocią, osadem z pasty, a nierzadko także… z tym, co unosi się w powietrzu w łazience. Nic więc dziwnego, że specjaliści od lat powtarzają: jej regularna wymiana to bezwględnie konieczny element higieny. Co naprawdę może „zamieszkać” na starej szczoteczce, jak ją prawidłowo czyścić i kiedy bez dyskusji powinna trafić do kosza? Wyjaśniamy.
- Szczoteczka nie starzeje się tylko wizualnie, ale też mikrobiologicznie
- Na długo niewymienianym włosiu mogą gromadzić się bakterie, drożdżaki i osady
- Sama szczoteczka wymaga mycia, suszenia i dobrego przechowywania
- Niektóre błędy w łazience sprawiają, że na włosiu robi się naprawdę tłoczno
Trzy miesiące to granica – po tym czasie szczoteczka zaczyna się robić toksyczna
Dentyści od lat podają tę samą zasadę: szczoteczkę (lub końcówkę szczoteczki elektrycznej) należy wymieniać mniej więcej co 3 miesiące. I nie chodzi wyłącznie o estetykę. Z czasem włókna się rozchylają, odkształcają i przestają dobrze doczyszczać powierzchnie zębów oraz linię dziąseł. To oznacza, że w jamie ustnej łatwiej odkłada się płytka nazębna, a stąd już prosta droga do próchnicy i stanów zapalnych.
„Standardowo szczoteczkę do zębów należy wymieniać co 3 miesiące, o ile wcześniej nie zauważymy śladów jej zużycia, takich jak odkształcenia lub rozchylenie włókien. Zużyte włókna mogą podrażniać dziąsła lub nie doczyszczać zębów, prowadząc do rozwoju zapalenia przyzębia i próchnicy. Zmiana zabarwienia włosia może również sygnalizować konieczność wymiany szczoteczki, a w przypadku niektórych wariantów szczoteczek elektrycznych, urządzenie samo przypomina o zbliżającym się terminie wymiany końcówki. Warto pamiętać, żeby wymieniać szczoteczkę po każdej chorobie aby uniknąć reinfekcji " – podkreśla w rozmowie z Pacjenci.pl Monika Czekaj, lekarz stomatolog z Kliniki Stomatologicznej Bonelli Dental w Warszawie.
Warto dodać, że podobne zalecenia podaje American Dental Association: szczoteczkę należy wymieniać co 3–4 miesiące albo wcześniej, jeśli włosie jest wyraźnie zużyte.
Przeczytaj też: Myć zęby przed czy po śniadaniu? Wyjaśnia dentysta
Na starej szczoteczce robi się „tłok”. I nie chodzi tylko o „zwykłe” bakterie
Szczoteczka bardzo szybko kolonizuje się drobnoustrojami – zarówno z jamy ustnej, jak i z otoczenia. Badania wykrywały na włosiu m.in. paciorkowce z rodzaju Streptococcus (w tym S. mutans związany z próchnicą), gronkowce (Staphylococcus), pałeczki jelitowe, Pseudomonas aeruginosa, a także drożdżaki, np. Candida albicans. W części badań liczba mikroorganizmów była liczona w milionach kolonii na jedną szczoteczkę.
Brzmi groźnie? Dla większości zdrowych osób taka ekspozycja nie musi od razu oznaczać choroby. Ale problem pojawia się wtedy, gdy szczoteczka jest długo niewymieniana, przechowywana w wilgoci albo zamknięta w etui bez możliwości wyschnięcia. Wtedy włosie staje się świetnym miejscem do przetrwania bakterii i grzybów.
Co to może oznaczać w praktyce?
- większe ryzyko ponownego „podawania” sobie bakterii odpowiedzialnych za próchnicę,
- łatwiejsze utrzymywanie się stanów zapalnych dziąseł,
- podrażnienia śluzówki jamy ustnej,
- większy problem u osób z obniżoną odpornością, chorobami przyzębia lub po infekcjach.
Szczególnie ciekawy – i trochę niepokojący – jest wątek łazienkowy. Badania pokazały, że szczoteczki przechowywane blisko toalety mogą łapać dodatkową kontaminację z tzw. aerozolu toaletowego, czyli mikrokropelek unoszących się po spłukaniu wc. W nowszych publikacjach wykrywano w takich warunkach m.in. Enterococcus, E. coli czy Klebsiella...
Jak myć szczoteczkę, żeby nie zrobić jej jeszcze gorzej?
Wiele osób popełnia wielki błąd: odkłada szczoteczkę mokrą, z resztkami pasty, czasem jeszcze do zamkniętej osłonki. A to idealne warunki dla drobnoustrojów!
Najlepszy schemat jest prosty:
Po każdym myciu zębów dokładnie opłucz szczoteczkę pod bieżącą wodą, aby usunąć resztki pasty i osad. Następnie strząśnij nadmiar wody i ustaw ją pionowo, włosiem do góry. Ważne, żeby mogła swobodnie wyschnąć.
Czego nie robić?
- nie trzymaj jej stale w zamkniętym pojemniku,
- nie kładź jej mokrej do szuflady czy kosmetyczki,
- nie przechowuj kilku szczoteczek tak, by włosie stykało się ze sobą,
- nie dziel szczoteczki z nikim – nawet „na chwilę” (!).
Jeśli chcesz pójść krok dalej, możesz od czasu do czasu zdezynfekować włosie. Badania pokazały, że zanurzenie szczoteczki w płynie z chlorkiem cetylopirydyniowym (CPC), a w części zaleceń także w 3-proc. wodzie utlenionej, może istotnie obniżyć liczbę żywych bakterii na włosiu. Nie oznacza to jednak, że dezynfekcja zastępuje regularną wymianę.
Najgorsze błędy z łazienki i jak je wyeliminować
Sama szczoteczka może być dobra, ale sposób jej przechowywania – fatalny. Jeśli stoi tuż obok umywalki, w pobliżu toalety, w stale wilgotnym kącie i pod szczelną nakładką, to praktycznie prosisz się o problem.
Najbezpieczniejsze zasady są proste:
- po spłukaniu zamykaj klapę toalety,
- przechowuj szczoteczkę jak najdalej od muszli,
- trzymaj ją odkrytą, ale w przewiewnym miejscu,
- regularnie myj kubek lub stojak na szczoteczki,
- po infekcji gardła, grypie, anginie czy opryszczce wymień szczoteczkę na nową.
To szczególnie ważne u osób, które mają nawracające zapalenia dziąseł, afty, choroby przyzębia albo obniżoną odporność. W ich przypadku stara, wilgotna szczoteczka nie jest drobiazgiem, tylko realnym źródłem dodatkowego obciążenia dla jamy ustnej.
Krótko mówiąc: jeśli włosie jest rozcapierzone, szczoteczka zmieniła kolor, ma osad albo pamięta jeszcze twoją ostatnią infekcję – nie czekaj. W higienie jamy ustnej czasem naprawdę najtańszy ruch daje największy efekt.
Źródła:
https://www.ada.org/resources/ada-library/oral-health-topics/toothbrushes
https://adanews.ada.org/huddles/when-should-patients-replace-their-toothbrushes/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36524318/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25912552/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40822780/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40847852/
