Marta Uler 20.02.2026 10:07

Płacisz za te badania prywatnie? To błąd! W 2026 roku NFZ bierze rachunek na siebie

Wielu pacjentów płaci za badania niepotrzebnie. Fot. Canva/camelia-ciocirlans-images

Wielu pacjentów wciąż żyje w przekonaniu, że wizyta u lekarza rodzinnego kończy się jedynie na podstawowej morfologii lub wypisaniu recepty. Tymczasem rzeczywistość w 2026 roku wygląda zupełnie inaczej, a niewiedza o przysługujących prawach uderza nas bezpośrednio po kieszeni. Zamiast wydawać pieniądze w prywatnych laboratoriach, warto sprawdzić, jak szeroki wachlarz diagnostyki sfinansuje nam publiczny płatnik.

Nowoczesna diagnostyka w zasięgu ręki
Szeroki koszyk badań laboratoryjnych i obrazowych
Budżet powierzony jako szansa na darmowe testy
Opieka koordynowana czyli badania specjalistyczne w POZ

Nowoczesna diagnostyka w zasięgu ręki

Lekarz rodzinny w 2026 roku posiada narzędzia, które jeszcze kilka lat temu były zarezerwowane wyłącznie dla specjalistów w poradniach drugiego stopnia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami:

„Lekarz rodzinny może skierować na badania w związku z prowadzonym leczeniem i na podstawie wskazań medycznych”.

Oznacza to, że jeśli stan zdrowia tego wymaga, medyk ma prawo i obowiązek zlecić odpowiednie testy bez odsyłania pacjenta do odległych kolejek.

Współczesna przychodnia Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) to miejsce, gdzie pacjent otrzyma pomoc kompleksową. Fundamentem są oczywiście badania hematologiczne, takie jak morfologia z rozmazem czy OB, ale to tylko wierzchołek góry lodowej. Każda placówka z umową NFZ zapewnia dostęp do takich analiz jak:

badania biochemiczne: sód, potas, wapń, żelazo, mocznik, kreatynina, glukoza, albumina;
próby wątrobowe: AST, ALT, ALP, GGTP, bilirubina;
diagnostyka tarczycy: TSH, FT3, FT4;
profil lipidowy: cholesterol całkowity, HDL, LDL, triglicerydy;
markery nowotworowe: PSA (antygen swoisty dla stercza).

Szeroki koszyk badań laboratoryjnych i obrazowych

Diagnostyka obrazowa w POZ również uległa znacznej poprawie i pozwala zaoszczędzić setki złotych na wizytach prywatnych. Obecnie bezpłatnie wykonamy nie tylko RTG klatki piersiowej czy zatok, ale także liczne badania ultrasonograficzne. W określonych przypadkach, gdy prześwietlenie płuc wykaże nieprawidłowości, lekarz rodzinny ma nawet prawo skierować pacjenta na tomografię komputerową, co istotnie skraca czas oczekiwania na diagnozę.

W ramach standardowej wizyty możesz otrzymać skierowanie na:

USG: tarczycy i przytarczyc, ślinianek, nerek, pęcherza moczowego oraz brzucha;
RTG: klatki piersiowej (AP i boczne), kręgosłupa, kończyn, miednicy, czaszki i zatok;
badania endoskopowe: gastroskopia oraz kolonoskopia;
EKG w spoczynku.

Budżet powierzony jako szansa na darmowe testy

Dodatkowe możliwości daje tak zwany budżet powierzony. Dzięki niemu lekarz rodzinny dysponuje środkami na badania, które wcześniej obciążały domowe budżety Polaków. Mowa tu o parametrach niezwykle ważnych przy diagnozowaniu anemii i przewlekłego zmęczenia, za które w prywatnych punktach pobrań trzeba zapłacić od kilkudziesięciu do ponad stu złotych.

Z budżetu powierzonego sfinansujemy między innymi:

ferrytynę, witaminę B12 oraz kwas foliowy;
przeciwciała anty-HCV oraz testy przesiewowe HIV;
panele alergiczne IgE (wziewne i pokarmowe, np. pyłki, roztocza, mleko, orzechy);
szybkie testy dla dzieci: Strep-test na anginę oraz testy combo (grypa/COVID/RSV).

Opieka koordynowana czyli badania specjalistyczne w POZ

Największą rewolucją dla pacjentów jest opieka koordynowana. Jeśli Twoja przychodnia realizuje ten model współpracy, zyskujesz dostęp do badań, które dotychczas kojarzyły się wyłącznie z kardiologiem lub pulmonologiem. Należy jednak pamiętać o pewnym ograniczeniu: „Ważne: należy mieć na uwadze, że nie każda przychodnia ma podpisaną umowę na wszystkie ścieżki”.

W placówkach z opieką koordynowaną wykonasz bezpłatnie: