Po czym poznać, że kobieta pije? Psychiatra: "Bardzo długo nie widać, że jest uzależniona"
Uzależnienia u kobiet mają często zupełnie inny przebieg niż u mężczyzn. Rzadziej są gwałtowne i spektakularne, znacznie częściej rozwijają się po cichu - pod przykrywką codziennej zaradności, odpowiedzialności i wypełniania wielu ról jednocześnie. Trudności w radzeniu sobie z napięciem, stresem i zmianami życiowymi w wieku dojrzałym mogą prowadzić do sięgania po substancje psychoaktywne w sposób, który przez długi czas pozostaje niewidoczny dla otoczenia.
Maja Herman - psychiatra, terapeutka, prezeska Polskiego Towarzystwa Mediów Medycznych i jedna z najbardziej rozpoznawalnych edukatorek zdrowotnych w mediach - w rozmowie z Pacjenci.pl mówi:
- Dlaczego uzależnienia u kobiet przez długi czas pozostają niewidoczne dla otoczenia?
- Jak nadużywanie leków nasennych i uspokajających bywa mylone z leczeniem stresu i bezsenności?
- Jakie fizyczne sygnały mogą jako pierwsze wskazywać na problem z alkoholem lub lekami?
- W jaki sposób presja społeczna i wstyd utrudniają kobietom sięgnięcie po pomoc?
Mechanizm „sprytnego” nadużywania
W przeciwieństwie do stereotypowego obrazu osoby uzależnionej, wiele kobiet pije alkohol lub zażywa leki w sposób pozornie kontrolowany. Dawki bywają niewielkie, ale regularne, co pozwala przez długi czas normalnie funkcjonować – pracować, opiekować się rodziną, wywiązywać się z obowiązków. Taki model nadużywania sprawia, że problem nie rzuca się w oczy ani bliskim, ani współpracownikom.
Dodatkowym czynnikiem jest presja społeczna, która wobec kobiet bywa znacznie surowsza. Wstyd i lęk przed oceną sprawiają, że wiele z nich dokłada wszelkich starań, by ukryć swoje trudności.
– Kobiety są zazwyczaj – chcę użyć słowa „sprytniejsze”, choć to nie jest dobre określenie w pozytywnym sensie – bo przez to bardzo długo nie widać, że piją – mówi Maja Herman.
To właśnie ta „niewidzialność” uzależnienia powoduje, że choroba może rozwijać się latami, zanim zostanie zauważona.
Niebezpieczeństwo leków na receptę
Uzależnienia kobiet coraz częściej nie dotyczą wyłącznie alkoholu. Rosnącym problemem jest nadużywanie leków o działaniu psychoaktywnym, zwłaszcza nasennych i uspokajających, w tym benzodiazepin. Dla wielu pacjentek są one szybkim sposobem na bezsenność, lęk czy napięcie, które towarzyszą codziennemu funkcjonowaniu.
Dostępność receptomatów oraz praktyka „pożyczania” leków między znajomymi sprawiają, że sięganie po takie substancje bywa bagatelizowane i traktowane jako coś normalnego.
– Substancje psychoaktywne to wszystkie te, które oddziałują na mózg – psychostymulująco lub uspokajająco. Zalicza się do nich alkohol, i tu uwaga: piwo to też alkohol, a także różnego rodzaju środki nasenne i uspokajające – podkreśla Maja Herman.
Choć leki te są przepisywane przez lekarzy, ich niekontrolowane przyjmowanie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i uzależnienia.
Fizyczne sygnały ostrzegawcze, których nie wolno ignorować
Jednym z najbardziej podstępnych aspektów uzależnień u kobiet są objawy fizyczne, które łatwo pomylić z innymi problemami zdrowotnymi lub procesem starzenia. Zaburzenia równowagi, problemy z pamięcią, częste potknięcia czy drobne wypadki bywają tłumaczone menopauzą, przemęczeniem lub „gorszym dniem”.
Tymczasem mogą to być pierwsze wyraźne sygnały ostrzegawcze.
– Substancje psychoaktywne zaburzają równowagę i to bardzo wyraźnie widać u kobiet. Pojawiają się wtedy różnego rodzaju wypadki, stłuczki czy urazy – dodaje Maja Herman.
Niewyjaśnione siniaki, kolizje parkingowe czy częste upadki powinny wzbudzić czujność - zarówno u samej pacjentki, jak i jej bliskich.
Kiedy potrzebna jest pomoc?
Uzależnienie, niezależnie od tego, czy dotyczy alkoholu, czy leków, nie jest kwestią słabej woli. To choroba, która wymaga rozpoznania i leczenia. W przypadku kobiet szczególnie ważne jest przełamanie wstydu i stereotypów, które sprawiają, że problem przez długi czas pozostaje w ukryciu.
Sygnały ostrzegawcze, których nie wolno ignorować:
- Częste potknięcia, upadki lub drobne urazy pojawiają się bez wyraźnej przyczyny i zaczynają się powtarzać.
- Niewyjaśnione siniaki lub stłuczki samochodowe są tłumaczone przemęczeniem, stresem albo „gorszym dniem”.
- Problemy z pamięcią i koncentracją nasilają się, a pacjentka ma trudność z przypomnieniem sobie niedawnych zdarzeń.
- Regularne sięganie po alkohol lub leki uspokajające staje się sposobem na zasypianie lub radzenie sobie z napięciem.
- Dawki leków stopniowo się zwiększają, mimo że początkowo miały być stosowane tylko doraźnie.
- Pojawia się niepokój lub rozdrażnienie w sytuacjach, gdy nie ma dostępu do alkoholu lub leków.
- Otoczenie zaczyna zwracać uwagę na zmiany w zachowaniu, choć sama pacjentka je bagatelizuje.
- Objawy są przypisywane menopauzie lub wiekowi, bez sprawdzania innych możliwych przyczyn.
Źródła: Pacjenci.pl
