Tak zaczyna się udar oka. Gdy zauważysz objawy, biegiem do lekarza

To nie zwykłe zamglenie – siatkówka może przestać dostawać krew

„Udar oka” nie jest oficjalną nazwą choroby, ale lekarze używają tego określenia, gdy dochodzi do nagłego niedokrwienia siatkówki. Najczęściej chodzi o zamknięcie tętnicy środkowej siatkówki albo jednej z jej gałęzi. W praktyce oznacza to, że do oka nie dociera tlen i składniki odżywcze, a komórki siatkówki zaczynają bardzo szybko obumierać.

Najczęstszą przyczyną jest zator – mała „blokada”, która przywędrowała z innego miejsca w organizmie, na przykład z tętnicy szyjnej albo serca. Zdarza się też, że problem wiąże się z zakrzepem, zaawansowaną miażdżycą albo stanem zapalnym naczyń.

To dlatego specjaliści traktują udar oka podobnie jak udar mózgu. To nie jest wyłącznie problem okulistyczny, ale sygnał, że cały układ krążenia może być zagrożony.

Przeczytaj też: Zapchane tętnice mogą prowadzić do nagłej śmierci. Takie ostrzeżenia wysyła ciało

Kto jest najbardziej narażony?

Ryzyko udaru oka rośnie u osób, które mają te same czynniki ryzyka co przy udarze mózgu i zawale. Najbardziej zagrożeni są pacjenci z:

• nadciśnieniem tętniczym
• miażdżycą
• wysokim cholesterolem
• cukrzycą
• migotaniem przedsionków i innymi zaburzeniami rytmu serca
• chorobami zastawek serca
• palący papierosy
• otyłością i małą aktywnością fizyczną
• zaburzeniami krzepnięcia

U części osób wcześniej pojawiają się krótkie epizody przemijającego pogorszenia widzenia w jednym oku. To może być bardzo ważny sygnał ostrzegawczy, którego nie wolno bagatelizować.

U starszych pacjentów lekarze biorą też pod uwagę zapalenie tętnic, zwłaszcza tzw. olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic. W takiej sytuacji nagłe pogorszenie widzenia może być jednym z pierwszych objawów.

Jak rozpoznać udar oka? Objawy pojawiają się nagle i bez bólu

Najbardziej charakterystyczny objaw to nagłe, bezbolesne pogorszenie widzenia w jednym oku. Czasem trwa to kilka sekund lub minut, a czasem dochodzi do bardzo dużej utraty wzroku niemal od razu.

Pacjenci opisują to różnie:

• jakby ktoś opuścił roletę przed okiem
• jak gęstą mgłę
• jak ciemną plamę w polu widzenia
• jako nagłe zniknięcie części obrazu
• jako niemal całkowitą ślepotę w jednym oku

Ważne: udar oka zwykle nie boli. I właśnie dlatego wiele osób czeka z reakcją, myśląc, że to zmęczenie, spadek cukru, skok ciśnienia albo „coś wpadło do oka”.

Tymczasem nagłe pogorszenie widzenia zawsze wymaga pilnej diagnostyki. Nawet jeśli po chwili trochę się poprawi.

Co robić? Nie czekaj do jutra, nie umawiaj wizyty „na spokojnie”

Jeśli widzenie w jednym oku nagle się pogorszyło albo zniknęło, trzeba działać natychmiast. Najlepiej:

• wezwać pogotowie lub jechać na SOR
• powiedzieć wyraźnie, że doszło do nagłej utraty widzenia w jednym oku
• nie prowadzić samodzielnie samochodu
• nie czekać, aż objaw ustąpi

W szpitalu potrzebna jest szybka ocena okulistyczna, ale często także neurologiczna i kardiologiczna. Lekarze szukają nie tylko przyczyny w samym oku, lecz także źródła zatoru – w tętnicach szyjnych, sercu albo układzie krzepnięcia.

Rokowanie niestety bywa poważne. W wielu przypadkach odzyskanie wzroku jest ograniczone, zwłaszcza gdy pomoc przyszła za późno. Dlatego najważniejsze nie jest domowe „ratowanie oka”, tylko błyskawiczne dotarcie do szpitala.

Udar oka to alarm od organizmu. Nawet jeśli problem dotyczy jednego oka, stawką może być nie tylko wzrok, ale też ryzyko kolejnego incydentu naczyniowego – tym razem w mózgu albo sercu.

Źródła:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470354/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33677974/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38548943/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431074/
https://pacjent.gov.pl/zapobiegaj/niespodziewany-udar