Badania diagnostyczne – jakie są rodzaje i wskazania do wykonania testów diagnostycznych?
Czym są badania diagnostyczne?
Badania diagnostyczne to testy służące gromadzeniu informacji klinicznych w celu postawienia rozpoznania i monitorowania postępu choroby. Ponadto są one również wykorzystywane do kierowania leczeniem i do oceny jego skuteczności. Dokładna i wczesna diagnostyka wiąże się z najmniejszym prawdopodobieństwem błędnej diagnozy, a co za tym idzie opóźnień we wdrożeniu leczenia.
Badania diagnostyczne można podzielić na inwazyjne i nieinwazyjne. W pierwszej grupie znajdują zabiegi, które wymagają nakłucia, użycia skalpela bądź wprowadzenia kamerki do jamy ciała, są to np.: biopsje, endoskopie, koronarografia. Badania nieinwazyjne to przede wszystkim badania obrazowe (np. zdjęcia rentgenowskie, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, ultrasonografia), wymagające użycia wysoce zaawansowanego technologicznie sprzętu diagnostycznego.
Badania diagnostyczne – jak stawia się diagnozę?
Do postawienia właściwej diagnozy konieczne jest przeprowadzenie szeregu testów. Obejmują one:
Anamnezę – wywiad lekarski przeprowadzany z pacjentem. Jest to najbardziej wszechstronne narzędzie diagnostyczne i terapeutyczne, jednak przeprowadzanie wywiadów jest również jedną z najtrudniejszych do opanowania umiejętności klinicznych. Badanie podmiotowe składa się z kilku etapów:
określenia przez pacjenta powodu, z jakiego przybył do gabinetu lekarskiego,
wymienienia objawów oraz opisu historii dotychczasowej choroby,
wywiadu rodzinnego na temat chorób występujących wśród krewnych pacjenta,
wywiadu społeczno-ekonomicznego.
Badanie fizykalne – proces oceny faktów anatomicznych poprzez obserwację chorego, badanie palpacyjne, opukiwanie i osłuchiwanie. Uważa się, że dokładnie przeprowadzone badanie przedmiotowe powinno dostarczyć ok. 20% danych niezbędnych do diagnozy i leczenia pacjenta.
Badania dodatkowe – wśród nich znajdują się badania wydzielin, wydalin oraz fragmentów tkanek, badania endoskopowe oraz obrazowe.
Badania diagnostyczne – rodzaje
Wśród dodatkowych badań diagnostycznych znajdują się m.in.:
badania hematologiczne, np. morfologia krwi, OB,
badania biochemiczne i immunochemiczne, określające stężenie enzymów, hormonów, białek, tłuszczów, glukozy, elektrolitów i innych substancji chemicznych,
badania moczu,
badania kału,
badania mikrobiologiczne (posiewy bakteriologiczne oraz mykologiczne), np. posiew moczu, wymaz z gardła, wymaz z worka spojówkowego, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego,
badania histopatologiczne,
badania obrazowe: ultrasonograficzne (USG), radiologiczne (RTG), tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (MRI), pozytonowa tomografia emisyjna (PET), scyntygrafia, jądrowy rezonans magnetyczny (NMR), termografia,
badania endoskopowe: gastroskopia, kolonoskopia, bronchoskopia, laryngoskopia, stroboskopia, artroskopia, kolposkopia, cystoskopia, laparoskopia, endoskopia igłowa, endoskopia kapsułkowa,
badania elektrofizjologiczne, np. EKG, EEG, ECoG, EMG.
Badania diagnostyczne – kiedy je wykonać?
Badania diagnostyce wykonuje się zawsze wtedy, kiedy pacjent zgłasza niepokojące go objawy, początkiem procedury jest przeprowadzenie badania podmiotowego, kolejno badania przedmiotowego, a w dalszej kolejności wykonanie badań dodatkowych.
Podejrzenie choroby nie jest jednak jedyną sytuacją, w której przeprowadza się różnego rodzaju testy diagnostyczne, równie ważna jest profilaktyka. Regularne kontrole stanu zdrowia są istotne z wielu powodów, pozwalają chociażby na wczesne wykrycie choroby, szybkie wdrożenie leczenie i zwiększenie szansy na uzyskanie pełnego wyleczenia. O tym, jakie badania warto przeprowadzić zarówno w ramach profilaktyki, jak i w celu postawienia rozpoznania, powinien zadecydować specjalista.
