Te objawy łatwo pomylić z alergią lub menopauzą. Mogą być sygnałem nowotworu
Organizm ludzki to skomplikowana maszyna, która wysyła sygnały ostrzegawcze na długo przed tym, zanim choroba stanie się widoczna w standardowych badaniach. Często szukamy przyczyn złego samopoczucia w miejscu, gdzie odczuwamy ból, jednak nowotwory potrafią być wyjątkowo podstępne. Świąd skóry czy nocne poty, które kojarzymy z alergią, menopauzą, czy “po prostu” stresem, bywają pierwszymi objawami poważnych zmian onkologicznych toczących się w głębi ciała.
- Uporczywe swędzenie skóry bez wyraźnej przyczyny dermatologicznej może wyprzedzać diagnozę nowotworu o wiele miesięcy
- Nadmierna, zlewne poty bywają sygnałem alarmowym w przypadku chłoniaków oraz raka płuca lub żołądka
- Objawy paraneoplastyczne to dolegliwości wywołane przez substancje wydzielane przez guz, a nie przez jego bezpośredni ucisk
- Diagnostykę warto rozszerzyć, gdy nietypowe objawy skórne utrzymują się powyżej sześciu tygodni i towarzyszy im spadek masy ciała
Czym tak naprawdę jest nowotwór i jak się rozwija
Nowotwór powstaje w wyniku mutacji genetycznych, które sprawiają, że komórki przestają słuchać sygnałów organizmu. Zamiast obumierać w odpowiednim momencie, dzielą się bez końca, tworząc masę zwaną guzem. Nowotwory złośliwe mają dodatkową zdolność: naciekają sąsiednie narządy i przedostają się do naczyń krwionośnych lub limfatycznych. W ten sposób wędrują po całym ciele, tworząc przerzuty w odległych miejscach, takich jak wątroba, płuca czy kości.
Wczesne wykrycie tych zmian jest trudne, ponieważ mały guz nie daje dolegliwości bólowych. Aby móc zobrazować nowotwór w standardowych badaniach obrazowych, musi on mieć określoną masę i wielkość – np. 1 centymetr średnicy. A przecież wcześniej on już JEST. Komórki nowotworowe już aktywnie wpływają na chemię naszego organizmu i wywołują reakcje, które na pierwszy błąd oka wydają się zupełnie niezwiązane z onkologią.
Przeczytaj też: Ból w tej chorobie jest głównym objawem. Ale pacjent może mieć także anemię lub zbyt wysoki poziom wapnia
Dlaczego objawy pojawiają się daleko od guza?
Zjawisko, w którym rak daje o sobie znać w miejscu oddalonym od zaatakowanego narządu, nazywamy zespołem paraneoplastycznym (paranowotworowym). Dzieje się tak, ponieważ komórki raka produkują specyficzne białka, hormony lub cytokiny. Te substancje krążą we krwi i docierają do skóry, układu nerwowego czy mięśni i wywołują tam stan zapalny lub inne reakcje. Czasem to nasz własny układ odpornościowy, próbując zwalczyć raka, omyłkowo atakuje zdrowe tkanki, co objawia się na przykład silnym świądem.
Mechanizm ten wyjaśnia, dlaczego rak żołądka może objawiać się uporczywą czkawką, a rak wątroby bólem w prawym barku.
„Mechanizm pojawiania się takich objawów, jak zlewne poty czy przewlekły świąd skóry, wiąże się z tzw. objawami paraneoplastycznymi. Są to symptomy wywołane niebezpośrednio przez sam guz, lecz przez działanie komórek nowotworowych i substancji, które one wydzielają. Mogą to być hormony lub substancje podobne do hormonów, cytokiny czy też uruchamianie mechanizmów autoimmunologicznych kiedy układ odpornościowy pacjenta reaguje na antygeny nowotworu” - wyjaśnia onkolog kliniczny, dr Izolda Mrochen-Domin w rozmowie z Stroną Zdrowia.
Swędzenie skóry i poty jako sygnały ostrzegawcze
Świąd skóry (pruritus) to jeden z najczęstszych objawów paraneoplastycznych. Badania wykazują, że osoby zgłaszające uogólnione swędzenie mają o 13% wyższe ryzyko rozpoznania nowotworu w porównaniu do reszty populacji. Najsilniejszy związek występuje w przypadku chłoniaka Hodgkina (gdzie świąd dotyka co trzeciego chorego), nowotworów wątroby oraz dróg żółciowych. Jeśli skóra swędzi całymi tygodniami, a balsamy nawilżające nie pomagają, nie wolno tego lekceważyć.
Nadmierna potliwość, szczególnie ta występująca w nocy i zmuszająca do zmiany pościeli, to kolejny ważny sygnał. W chłoniakach należą one do tak zwanych objawów B, które świadczą o aktywności choroby. Zdarzają się też przypadki potliwości jednostronnej, co bywa powiązane z rakiem płuca wpływającym na układ nerwowy. Lekarze ostrzegają, że takie symptomy często mylimy z infekcją, menopauzą lub problemami z tarczycą, co opóźnia właściwą diagnozę o cenne miesiące.
Kiedy należy udać się do lekarza?
Nie każde swędzenie to rak, jednak istnieją „czerwone flagi”, które wymagają wizyty u specjalisty. Należy zachować czujność, gdy objawy skórne utrzymują się ponad 6 tygodni i towarzyszy im stan podgorączkowy, powiększenie węzłów chłonnych lub nagły spadek wagi. Podstawowy zestaw badań, taki jak morfologia krwi, próby wątrobowe oraz badanie ogólne moczu, pozwala lekarzowi pierwszego kontaktu ocenić, czy w organizmie dzieje się coś niepokojącego.
Pamiętajmy, że dzisiejsza medycyna dysponuje nowoczesnymi narzędziami, takimi jak onkologia precyzyjna. Jeśli choroba zostanie wykryta odpowiednio wcześnie, szanse na skuteczne leczenie rosną. Nawet w trudnych przypadkach dostępne są terapie celowane i immunoterapia, które dopasowuje się do konkretnych mutacji w genach pacjenta. Ważne jest jednak, aby nie ignorować dyskretnych sygnałów, jakie wysyła nasze ciało, i regularnie korzystać z programów badań przesiewowych.
Źródła:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16605288/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507890/
