Udar u młodych dorosłych – rosnący trend, o którym mówi coraz więcej badań

Udar dotyka nie tylko choroba seniorów

Udar to nagłe zaburzenie krążenia mózgowego, które prowadzi do niedotlenienia i obumierania komórek mózgu. Wyróżnia się przede wszystkim udar niedokrwienny (powodowany zatkaniem naczynia) i udar krwotoczny (wynikający z pęknięcia naczynia).

Przez lata udar był postrzegany głównie jako schorzenie osób w podeszłym wieku. I rzeczywiście, ryzyko rośnie wraz z wiekiem. Jednak współczesne badania coraz częściej pokazują, że problem dotyczy również ludzi młodych — pracujących, aktywnych, często bez wcześniejszych objawów chorobowych. W wielu przypadkach udar pojawia się nagle, a jego konsekwencje mogą wpływać na całe dalsze życie.

Udar u młodych ludzi. Jakie są czynniki ryzyka?

Dlaczego udary dotyczą coraz młodszych osób? Naukowcy zwracają uwagę na kilka kluczowych czynników:

• nadciśnienie tętnicze – najważniejszy pojedynczy czynnik ryzyka.
• cukrzyca i insulinooporność – zwiększają ryzyko zmian naczyniowych.
• palenie papierosów i e-papierosów – wywołują przewlekły stan zapalny naczyń.
• otyłość i siedzący tryb życia – szczególnie częste u młodych dorosłych.
• wysoki poziom stresu, brak snu, zaburzenia hormonalne.
• choroby serca, zaburzenia krzepnięcia, migotanie przedsionków – mogą dotyczyć również osób przed 40. rokiem życia.
• używki i niektóre narkotyki, które zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia naczyń.

Coraz wyraźniej widać, że styl życia współczesnych młodych dorosłych tworzy środowisko sprzyjające rozwojowi chorób naczyniowych — często szybciej, niż mogłoby się wydawać.

Przeczytaj również: Nietypowe objawy guza mózgu. Kiedy pozornie błahe sygnały wymagają pilnej diagnostyki?

Coraz więcej dowodów na niepokojący trend. Co mówią badania?

Analiza 26 badań z różnych krajów pokazała bardzo wyraźny i niepokojący wzorzec: w młodszej grupie wiekowej, czyli u osób poniżej 55. roku życia, udary pojawiają się coraz częściej, i to w tempie szybszym niż u osób starszych. Badacze zastosowali specjalny wskaźnik porównawczy (RTTR), który pozwala ocenić, jak różnią się trendy zachorowań w obu grupach. Jego wartość wyniosła 1,57 — co oznacza, że wzrost liczby udarów wśród młodych przebiega wyraźnie mniej korzystnie niż u osób powyżej 55 lat.

Co ważne, zjawisko to jest obserwowane niezależnie od rodzaju udaru. W przypadku udaru niedokrwiennego tempo wzrostu było jeszcze wyższe, natomiast w krwotoku śródmózgowym i podpajęczynówkowym również zauważano podobne, choć nieco mniej wyraźne tendencje. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni wykazywali podobne wartości, co podkreśla, że rosnące ryzyko nie jest przypisane do konkretnej płci.

Najmocniejszy sygnał ostrzegawczy pojawił się jednak w badaniach obejmujących okres po 2010 roku — to właśnie w ostatniej dekadzie tempo wzrostu udarów u osób młodych osiągnęło najwyższe wartości.

Ogólny obraz jest jednoznaczny: choć w krajach wysokorozwiniętych liczba udarów w populacji ogólnej spada, wśród młodych dorosłych sytuacja zmierza w zupełnie przeciwnym kierunku. To zjawisko, którego nie można ignorować.

Młodzi też powinni uważać

W obliczu coraz większej liczby danych jedno staje się pewne: udar nie jest chorobą wyłącznie seniorów. Coraz częściej dotyka ludzi młodych, aktywnych, często uważających się za "zbyt zdrowych”, by pomyśleć o profilaktyce.

To oznacza, że:

• warto regularnie badać ciśnienie, profil lipidowy i poziom cukru,
• trzeba dbać o jakość snu i ograniczać przewlekły stres,
• aktywność fizyczna i zdrowa dieta są realnym elementem zapobiegania, a nie dodatkiem,
• nie wolno ignorować objawów takich jak drętwienie kończyn, zaburzenia mowy czy nagłe zawroty głowy — nawet jeśli ma się 25, 30 czy 40 lat.

Rosnący trend udarów wśród młodych dorosłych to sygnał ostrzegawczy, którego nie wolno lekceważyć. Profilaktyka, świadomość i szybka reakcja mogą uratować zdrowie, a często również i życie.

Przeczytaj również: Niebezpieczeństwo, o którym mało kto wie. Nocne nadciśnienie może skończyć się udarem

 

źródło: Scott, C. A., Li, L., & Rothwell, P. M. (2022). Diverging temporal trends in stroke incidence in younger vs older people: A systematic review and meta-analysis. JAMA Neurology, 79(10), 1036–1048.