Psychologia

Rozmowa o śmierci to jedno z najtrudniejszych zadań rodzica, a zarazem chwila, w której można dać dziecku poczucie bezpieczeństwa i jasne wyjaśnienia. Ten krótki przewodnik podpowiada, jak mówić o stracie spokojnie, prosto i adekwatnie do wieku, oraz jak wspierać dziecko w kolejnych tygodniach. To szczególnie ważne teraz, gdy 1 listopada zbliża się wielkimi krokami.

Rozwój mowy to proces, który zaczyna się wcześnie i przebiega etapami. Rodzice często zastanawiają się, co jest normą, a co powinno skłonić do konsultacji. Poniżej wyjaśniamy, jak zwykle wygląda droga od pierwszych dźwięków do słów oraz jakie sygnały mogą wymagać uważniejszej obserwacji.Rozwój mowy zaczyna się już w brzuchu mamyDziecka nie trzeba uczyć mówićSą pewne sygnały, które powinny wzbudzić niepokój

Sprawdzanie komunikatorów, ciągłe pytania i telefony… Chorobliwa zazdrość to nie tylko napięcie w relacji, ale stan, który może przerodzić się w urojenia i paranoję. W poniższym materiale opisujemy typowe oznaki, możliwe mechanizmy powstawania oraz dostępne formy pomocy, aby łatwiej było odróżnić trudny moment w związku od sytuacji wymagającej profesjonalnej pomocy.Jak zdefiniować chorobliwą zazdrość?Jakie zachowania partnera powinny zaniepokoić?Chorobliwie zazdrosny partner – jak mu pomóc?

Depresja u dzieci rzadko wygląda tak jak u dorosłych. Mali pacjenci potrafią zakładać maski i długo udawać, że "wszystko w porządku”, a bliscy zauważają problem dopiero, gdy codzienność zaczyna się sypać. Sprawdź, na jakie subtelne sygnały warto zwrócić uwagę i dlaczego szybka pomoc ma ogromne znaczenie.• Co trzecie dziecko z depresją nie zgłasza spadku nastroju, dlatego liczą się zachowania, a nie deklaracje• WHO szacuje, że 10–20 proc. osób w wieku 10–19 lat doświadcza zaburzeń psychicznych, głównie lęku i depresji• Wczesne leczenie skraca epizod i obniża ryzyko nawrotu – potwierdzają wytyczne American Academy of Pediatrics z 2024 r.

Wydaje się, że zawód medyka to misja. Jednak rzeczywistość polskich placówek ochrony zdrowia daleka jest od ideału. Coraz więcej lekarzy, pielęgniarek i ratowników deklaruje wypalenie zawodowe, co bezpośrednio przekłada się na jakość opieki nad pacjentem.Z danych fundacji "Nie widać po mnie" wynika, że aż 57% medyków doświadcza objawów wypalenia zawodowego. To niepokojący, lecz utrzymujący się od lat trend. Główne przyczyny? Chaos organizacyjny, niestabilność systemu oraz ciągła walka o zakres kompetencji.Aż 57% medyków deklaruje wypalenie zawodowe, co jest problemem ciągle obecnym w systemie ochrony zdrowiaGłównymi przyczynami wypalenia są organizacja pracy, niestabilność systemu i ciągłe „przepychanie się” o kompetencjeWypalenie szczególnie dotyka specjalizacje o wysokim poziomie emocjonalnego obciążenia, takie jak onkologia czy pediatria

W niektórych krajach Europy Zachodniej pediatrzy rutynowo oceniają zdrowie psychiczne najmłodszych dzieci. W Polsce takie narzędzia dopiero powstają. Badacze z Uniwersytetu Śląskiego adaptują dwa międzynarodowe kwestionariusze, które mogą pomóc wykrywać pierwsze sygnały problemów u niemowląt – jeszcze zanim staną się one poważnym obciążeniem.W Polsce brakuje narzędzi do oceny zdrowia psychicznego niemowląt, dostępne są jedynie skale rozwojowe Badacze z Uniwersytetu Śląskiego adaptują dwa sprawdzone kwestionariusze stosowane m.in. we Francji i Danii Rodzice mogą bezpłatnie zgłosić swoje dziecko do projektu „Bobas” i wziąć udział w badaniach

Ból krzyża to dziś codzienność – statystyki mówią, że choć raz w życiu doświadcza go ponad 80 proc. dorosłych. Kiedy „strzyka w krzyżu”, pierwsza myśl brzmi zwykle: muszę się więcej ruszać, wzmocnić mięśnie, rozciągnąć. Niestety, nie zawsze to pomaga. Z nowych badań wynika, że kluczową różnicę może zrobić praca z… psychologiem.Australijskie badanie RESTORE sprawdziło terapię poznawczo-funkcjonalną (CFT) u blisko 500 osób z przewlekłym bólem lędźwi Już siedem sesji CFT przyniosło większą ulgę i poprawę sprawności niż standardowa rehabilitacja, a efekt utrzymał się przez 3 lata CFT łączy zmianę myślenia o bólu z treningiem ruchu, pomagając bezpiecznie wrócić do aktywności.

Polski Start Up Fobos Rewolucjonizuje Terapię Ekspozycyjną VR: Strategiczne. Wdrożenia Globalnie Otwierają Nowe Perspektywy dla Psychologów. Fobos, start up ,w dziedzinie platform wirtualnej rzeczywistości dla psychologów, ogłasza serię strategicznych wdrożeń na kluczowych rynkach globalnych, w tym w Australii, Indiach, Niemczech oraz Wielkiej Brytanii. 

Nałóg jest straszny. Odbiera nie tylko zdrowie, ale i radość życia, a z czasem przyjaciół, pracę. Bywa, że zostaje już tylko człowiek uzależniony i jego substancja. Jak rozpoznać, czy osoba nam bliska ma ten problem?Objawy uzależnienia od narkotyków mogą być mniej ewidentne, niż te, które może dawać uzależnienie od alkoholu, czy nikotyny. Dziś, gdy obchodzimy Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Narkomanii, warto rozszerzyć swoją świadomość w tym zakresie.Uzależnienie od narkotyków nie dotyczy tylko osób z marginesu – może dotknąć każdego, niezależnie od wieku i statusu Objawy bywają zaskakująco subtelne – to nie zawsze drgawki i halucynacje Wczesne rozpoznanie problemu może uratować życie – dosłownie

Konflikt w pracy, choroba dziecka, niepomyślny wynik wyborów. Chociaż żadna z tych sytuacji nie stwarza realnego zagrożenia życia, każda powoduje w organizmie reakcję identyczną, jak atak dzikiego zwierzęcia. Układ współczulny uruchamia reakcję „uciekaj albo walcz”, co powoduje fizyczne objawy stresu. A ten potrafi być zabójczy. 

Czy dzieci powinny mieć zakaz przystępowania do spowiedzi? Taki postulat trafił do Sejmu i wywołał prawdziwą burzę. Dyskusja była zacięta, ale ostatecznie sejmowa komisja odrzuciła petycję. Nie kończy to jednak całej sprawy.Temat jest ważny, jak podkreślili sami posłowie, a autor petycji mówi: „Cieszę się, że coraz więcej ludzi dostrzega absurdalność tej sytuacji, kompletną zbędność tego rytuału, nie mówiąc już o jego szkodliwości”. 

Lęk przed ludźmi, kołatanie serca, drżenie rąk to objawy, pozornie, ze sobą niezwiązane. Mają jednak wspólny mianownik. To zaburzenie, które zaczyna się zwykle w okresie dorastania i jeśli w porę nie zostanie wyłapane i leczone, może przyjąć postać chroniczną.Fobia społeczna, bo o niej mowa, niezwykle utrudnia życie, zarówno społeczne, jak i zawodowe. Zwiększa także ryzyko wszelkich uzależnień, gdyż pewne substancje mogą maskować przykre objawy. Zdaniem niektórych specjalistów jest to już choroba cywilizacyjna.

Kiedy pewnego dnia zdasz sobie sprawę z tego, że osoba, z którą się związałeś, ma osobowość narcystyczną, to może być cios. Naturalną koleją rzeczy jest pojawienie się pytań: czy dam radę to wytrzymać? Kim właściwie jest człowiek, z którym jestem? Czy w ogóle mnie kocha? A może lepiej nie tracić dłużej czasu?To trudne pytania, a znalezienie na nie odpowiedzi – czasem może być jeszcze trudniejsze. Na pewno warto wiedzieć, kim jest narcyz, jakie są jego charakterystyczne cechy, czego można się po nim spodziewać, a czego na pewno nie. Opowiada nam o tym psycholożka i psychoterapeutka, Karolina Dzięgielewska-Mastalerz.

Jedno z najbardziej przerażających doznań, jakie mogą spotkać człowieka, to zawał serca. Gdy nagle pojawia się ucisk w klatce piersiowej, trudno zachować spokój i racjonalnie ocenić sytuację. Jeśli podobne uczucie obudziło cię kiedyś w nocy, dobrze wiesz, o czym mowa.Często pierwsza myśl to: "To zawał!". W rzeczywistości może to być jednak atak paniki. Objawy są podobne, ale istnieje kilka istotnych różnic, z których warto zdawać sobie sprawę.

Gdy za oknem szaro i buro, a słońca jak na lekarstwo, może dopaść nas nie tylko chandra, ale i prawdziwa choroba. Określa się ją mianem choroby afektywnej sezonowej lub inaczej – depresji sezonowej. W przebiegu jest podobna do depresji, jednak jej objawy mają to do siebie, że występują cyklicznie, w konkretnych porach roku.W Polsce jednostka ta jest znana jako depresja zimowa, ponieważ najwięcej przypadków notuje się właśnie zimą, a obniżenie nastroju, które występuje w jej przebiegu, jest ścisłe związane z niedoborem światła słonecznego.

Rodzice czasem stają na przysłowiowych „rzęsach”, żeby maksymalnie zapełnić swoim dzieciom czas. By dnie były możliwie jak najbardziej atrakcyjne. By maluchy się nie tylko świetnie bawiły, ale także rozwijały, a przede wszystkim – by się nie nudziły.Nuda postrzegana jest jako coś męczącego i niepożądanego. A zdaniem specjalistów, nie ma absolutnie niczego złego w tym, by dzieci się ponudziły. Mało tego – jest wręcz wskazane, by zostawić je czasem samym sobie – tylko wtedy ma szansę rozwinąć się ich kreatywność.

Czy matematyka może być narzędziem do segregacji uczniów? Zdaniem niektórych osób – jak najbardziej. Nie każdy uczeń posiada takie same predyspozycje do nauki tego przedmiotu, to jasne. Najsłabszym ogniwem zdecydowanie jest młodzież z dyskalkulią. Dla nich taki egzamin, jak np. matura, to ogromne wyzwanie.  Psycholożka Anna Drożdż wystosowała do posłów petycję, w której pisze: „Zwracam się z żądaniem zniesienia obowiązkowej, pisemnej matury z matematyki”.

W tym roku Blue Monday wypada 20 stycznia, czyli dokładnie dziś. Według medialnego przekazu to najbardziej depresyjny dzień w roku. Mało światła słonecznego, mało pieniędzy, klęska postanowień noworocznych – wszystko to ma wpływać na znaczne obniżenie nastroju. Tyle tylko, że to mit.

Co robimy, gdy czujemy zagrożenie? Walczymy, uciekamy albo nas zamraża. Za wszystkie te reakcje odpowiada część mózgu nazywana “gadzim mózgiem”. Czy da się ją okiełznać?

Urocze, nastrojowe święta w rodzinnej atmosferze, pełnej miłości, śmiechu i wzruszeń są możliwe chyba tylko na filmach. W zwykłych rodzinach bywa różnie, raz trochę lepiej, raz gorzej. Mamy swoje problemy, czasem się kłócimy, bywa, że przez lata pielęgnujemy stare urazy.Napięcia się zdarzają, a szczególnym przypadkiem rodziny, w której negatywne emocje pojawiają się z wyraźniejszą intensywnością, są tzw. rodziny patchworkowe. Dla wielu z nich Wigilia to prawdziwe wyzwanie. Warto jednak postarać się, by ten świąteczny czas nie był naznaczony nerwami, choćby ze względu na dzieci. Dla nich święta to magia. Nie zabierajmy im tego, nawet jeśli nam daleko jest do magicznego nastroju. Jak to zrobić, radzi psycholożka i psychoterapeutka, Karolina Dzięgielewska-Mastalerz.

Narcyzm najczęściej rozumiany jest jako zaburzenie osobowości, choć może objawiać się też zespołem cech, które wpływają na postrzeganie własnej osoby i komunikacje z innymi. W głównej mierze chodzi o przesadne wyolbrzymianie obrazu samego siebie i skłonność do stosowania taktyk manipulacyjnych, aby odnieść osobiste korzyści. Może dotykać nawet 6 proc. populacji. Narcystyczni rodzice – zazwyczaj jest to jedna osoba w związku – wychowują dzieci, manipulując ich zachowaniem i uzależniając je od siebie na wiele sposobów. Efektem takiego wychowania mogą być problemy życiu dorosłym, które rzutują na postrzeganie własnej osoby i podejmowane wybory życiowe.

Yossapat, dwa dni temu, poszedł jak zwykle do szkoły. Do domu już nie wrócił. Jego ciało znaleziono dzień później na cmentarzu w Piasecznie. „Zdarzenie nie miało charakteru kryminalnego” – informuje policja. Dlaczego więc doszło do tej tragedii?

Część mam nie może spokojnie wyjść z domu po zakupy, bo wiąże się to z ogromną rozpaczą ze strony ich dzieci. Zresztą, zakupy to luksus. Trudno jest cokolwiek zrobić w domu, a wizyta w toalecie bez towarzystwa graniczy z cudem.Wszystko przez tak zwaną mamozę. To się może przydarzyć zarówno bardzo małemu, np. rocznemu dziecku, jak i starszemu przedszkolakowi. Maluch po prostu nie jest w stanie zrobić kroku bez mamy. Gdy mama znika mu z pola widzenia – następuje dramat. Mama staje się niezbędna do życia tak samo, jak powietrze. 

Planowane zmiany w funkcjonowaniu Centrów Zdrowia Psychicznego (CZP) wzbudzają szerokie kontrowersje. Reczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak alarmuje, że zakończenie pilotażu CZP i powrót do starego modelu finansowania psychiatrii mogą doprowadzić do znaczących ograniczeń w dostępie do wsparcia dla osób w kryzysie.

W ostatnim tygodniu Polską wstrząsnęła tragiczna historią z Okręgowego Ośrodka Wychowawczego w Jerzmanicach-Zdroju na Dolnym Śląsku. 13-letni chłopiec, ofiara przemocy ze strony wychowawcy, walczy o życie w szpitalu po próbie samobójczej. Jak się okazuje, przypadków przemocy w placówce było więcej. 

Z jakimi problemami psychicznymi zmagają się Polacy i dlaczego przychodzą po pomoc za późno? Na te pytania w rozmowie z Darią Siemion odpowiada psychoterapeutka Helping Hand Milena Grela-Parandyk. 

Świadomość społeczna na temat ADHD jest dziś dużo większa niż dawniej. Dzieci, które tego potrzebują, mają szansę na wczesną diagnozę, a także na odpowiednio dobraną terapię. A jak jest z dorosłymi?20, 30, 40 lat temu, mało kto zastanawiał się, czy przypadkiem jego dziecko nie wymaga trochę innego podejścia. „Łobuzujący” chłopiec był taki, bo roznosiła go energia, zresztą „to chłopiec”. Zamknięta w sobie dziewczynka – po prostu nieśmiała, jak wiele dziewczynek. Stereotypy. I tak szli przez życie, mierząc się z wieloma trudnościami, niemal na każdym kroku. Dziś, nagle, często przy okazji terapii z (pozornie?) innego powodu, ze zdziwieniem dowiadują się, że mają ADHD. I – co dalej? Opowiada nam Urszula Grzegorczyk, specjalistka pracująca Metodą Davisa z osobami z ADHD.

W Polsce każdy uczeń, zarówno uczący się w szkole publicznej, jak i niepublicznej, ma prawo do uzyskania pomocy i wsparcia od psychologa, jeżeli ma jakieś trudności w sprostaniu wymaganiom edukacyjnym.    Z kolei dyrektorzy szkół mają obowiązek zatrudnić psychologa. Jednak, jeżeli szukają i nie mogą znaleźć, nie ma żadnych kar.  A braki kadrowe, zwłaszcza w placówkach państwowych, są i to znaczące. Trochę z powodu niezbyt wysokich pensji psychologów szkolnych, a trochę dlatego, że ścieżka kariery w szkołach jest długa i trudna. Dochodzi do takich sytuacji, że wsparcia psychologicznego udzielą dzieciom w szkołach inni nauczyciele, np. katecheci.