Obserwuj nas na:
Pacjenci.pl > lekarze

Lekarze

sor
10.11.2026 13:44 Godzinowe raporty z pracy personelu. NFZ sprawdzi grafiki szpitali godzina po godzinie

Od 1 listopada 2026 roku szpitale muszą co miesiąc raportować do NFZ dokładny czas pracy personelu. Zamiast dotychczasowych zestawień tygodniowych Fundusz będzie mógł sprawdzać obecność medyków godzina po godzinie. Wskaźniki monitorujące koszty kadr wchodzą w życie 10 listopada 2026 roku.

 Sejm przyjął nowe przepisy dla przychodni
05.11.2026 11:02 Sejm przyjął nowe przepisy dla przychodni. Grożą ogromne kary

Przychodnie i inne placówki medyczne mają zostać objęte nowymi obowiązkami dotyczącymi zatrudniania lekarzy i dentystów. Sejm przyjął przepisy przewidujące zakaz pracy w publicznej ochronie zdrowia dla medyków, którzy naruszą określone zasady. Placówki będą musiały codziennie sprawdzać specjalny rejestr, a prywatne gabinety także informować pacjentów o zakazie nałożonym na lekarza. Za zlekceważenie obowiązków przewidziano karę sięgającą nawet 1 mln zł.

Jolanta Sobierańska-Grenda
24.10.2026 12:43 Nowe limity w ochronie zdrowia: maksymalnie 2 etaty i 240 zł za godzinę

W czwartek, 22 października 2026 r., Sejm uchwalił ustawę wprowadzającą ograniczenia w wynagrodzeniach oraz czasie pracy personelu medycznego. Przepisy, będące elementem reformy zapowiedzianej przez minister zdrowia Jolantę Sobierańską-Grendę, obejmą blisko pół miliona pracowników ochrony zdrowia, w tym lekarzy, pielęgniarki, położne, fizjoterapeutów oraz ratowników medycznych. Za przyjęciem ustawy w całości głosowało 229 posłów, 144 było przeciw, a 67 wstrzymało się od głosu. Ustawa trafi teraz pod obrady Senatu.

None
10.10.2026 12:13 Polski system AI sam wypełni dokumentację medyczną. Lekarze zyskają czas na rozmowę z pacjentem

Katowiccy naukowcy stworzyli PulsNote – innowacyjny system sztucznej inteligencji, który sam tworzy notatki z wywiadu lekarskiego. Rozwiązanie pozwala zaoszczędzić medykom cenny czas, który zamiast pacjentom zwykle poświęcają na wypełnianie rubryk w dokumentacji medycznej. Pilotaż w śląskim szpitalu daje szansę na więcej uwagi poświęconej chorym. 

Anatolij Kaszpirowski
03.10.2026 12:47 Nie żyje Anatolij Kaszpirowski. Słynny "uzdrowiciel" miał 87 lat, ciężko chorował

Anatolij Kaszpirowski zmarł w szpitalu w wieku 87 lat w szpitalu po walce z chorobą nowotworową. Przez lata zdobył ogromną rozpoznawalność jako prowadzący masowe seanse hipnozy i medycyny niekonwencjonalnej w telewizji . Jego programy przyciągały przed ekrany miliony widzów w całej Europie Wschodniej.   

Recepty na silne leki pod lupą. Apteki wprowadzają pilne kontrole
08.09.2026 13:22 Lawina fałszywek w polskich aptekach. Ta grupa leków trafiła pod ścisły nadzór

Zachodniopomorska Okręgowa Izba Aptekarska poinformowała wszystkie okręgowe izby aptekarskie o podejrzeniach dotyczących fałszywych e-recept na lek przeciwbólowy- Oxycontin. Pierwsze zgłoszenie przekazała apteka w Białogardzie.

Koniec bezskutecznego dzwonienia. Ta zmiana ułatwi życie milionom
02.09.2026 11:54 Przełom w wizytach na NFZ. Koniec z telefonami do przychodni

Ministerstwo Zdrowia wdraża system centralnej e-rejestracji, który ma uprościć zapisy na wizyty lekarskie i badania w ramach NFZ. Rozwiązanie umożliwia samodzielne rezerwowanie wolnych terminów przez Internetowe Konto Pacjenta lub bezpłatną aplikację mobilną mojeIKP. 

None
31.08.2026 12:43 Sztuczna inteligencja, cyfrowa transformacja i premiera raportu. Już wkrótce rusza najważniejsze wydarzenie dla liderów medycyny

Akademia Managera Ochrony Zdrowia powraca z XI edycją, która odbędzie się w dniach 24-25 września w warszawskim hotelu Double Tree by Hilton. Konferencja, gromadząca najwyższej rangi ekspertów w zarządzaniu branżą medyczną, w tym roku zabierze uczestników w „kosmiczną” podróż po świecie cyfrowej transformacji, sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa oraz skutecznego przywództwa. Redakcja Pacjenci.pl jest patronem medialnym wydarzenia.XI edycja AMOZ już 24–25 września w Warszawie: ponad 600 liderów i 100 ekspertów omówi przyszłość medycyny w PolsceW programie AI, cyberbezpieczeństwo, Patient Experience i premiera Raportu AMOZ 2026 z badań tajemniczego pacjentaWydarzenie pod patronatem Ministerstwa Zdrowia zgromadzi czołowe instytucje, gigantów rynku oraz innowacyjne medtechy

Jolanta Sobierańska-Grenda
29.08.2026 09:36 NFZ wprowadza kontrolę czasu pracy lekarzy. Nowe zasady od 1 listopada

Od 1 listopada 2026 r. czas pracy lekarzy w szpitalach będzie sprawdzany. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) zyska nowe narzędzia do monitorowania czasu pracy personelu medycznego. Cel jest jeden: wyeliminowanie nieprawidłowości polegających na jednoczesnym wykazywaniu tego samego lekarza jednocześnie w kilku placówkach.

Karol Nawrocki, ustawa
19.07.2026 08:57 Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o jawności zarobków w ochronie zdrowia

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy, która umożliwi gromadzenie bardziej szczegółowych informacji o wynagrodzeniach osób pracujących w ochronie zdrowia. Nowe przepisy mają zwiększyć możliwości kontroli systemu, jednocześnie wywołały one sprzeciw środowiska lekarskiego, które wskazuje na ryzyko naruszenia prawa do prywatności i ochrony danych osobowych.Dlaczego prezydent Karol Nawrocki zdecydował się podpisać nowelizację ustawy o jawności zarobków lekarzy mimo obaw o naruszenie prywatności?W jaki sposób nowe przepisy wykorzystają numery PESEL do monitorowania pełnych wynagrodzeń pracowników ochrony zdrowia?Jakie kroki prawne zapowiada Naczelna Rada Lekarska, aby zablokować ustawę i bronić danych osobowych personelu medycznego przed unijnymi trybunałami?

Jakub Kosikowski
06.07.2026 11:25 Ważna zmiana w NIL od 1 sierpnia. Po 3 latach lek. Jakub Kosikowski odchodzi ze stanowiska

Naczelna Izba Lekarska oficjalnie poinformowała o nadchodzącej, kluczowej zmianie personalnej w strukturach samorządu lekarskiego, która wejdzie w życie 1 sierpnia 2026 roku. Dotychczasowy rzecznik prasowy instytucji, lek. Jakub Kosikowski, podjął decyzję o rezygnacji z pełnionej funkcji po 3 latach aktywnego reprezentowania środowiska medycznego w mediach. Jego następcą zostanie lek. Piotr Pisula, lekarz i działacz związkowy, znany z obrony praw pacjentów oraz transparentności systemu opieki zdrowotnej. Ta decyzja personalna ma istotne znaczenie dla sposobu, w jaki samorząd będzie komunikował kluczowe reformy oraz monitorował nieprawidłowości w placówkach medycznych.Z jakich powodów lek. Jakub Kosikowski rezygnuje z funkcji rzecznika prasowego NIL?Kim jest lek. Piotr Pisula i jakie zadania realizował dotychczas w strukturach medycznych?Jakie wyzwania systemowe stoją przed nowym rzecznikiem samorządu lekarskiego w nadchodzących miesiącach?

Pensje medyków
03.07.2026 11:10 Wielkie zmiany w portfelach medyków. Te 10 grup zawodowych zyska najwięcej

Od 1 lipca 2026 roku obowiązują zaktualizowane, wyższe stawki minimalnego wynagrodzenia zasadniczego dla pracowników ochrony zdrowia. Nowelizacja gwarantuje wzrost podstawowych pensji średnio o 8,82 procent. Zmiany obejmują łącznie 10 grup zawodowych, w tym personel pomocniczy, pielęgniarki, ratowników medycznych oraz lekarzy ze specjalizacją. Podstawą ustawowych wyliczeń jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej za rok 2025, które ukształtowało się na poziomie 8903,56 złotych.Ile dokładnie od lipca 2026 roku wynoszą nowe minimalne stawki brutto oraz szacunkowe kwoty netto dla zawodów medycznych i niemedycznych?W jaki sposób ustalana jest podstawa wynagrodzenia oraz które dodatki pracownicze mogą podwyższyć ostateczną wypłatę?Jakie kroki prawne należy podjąć w sytuacji, gdy pracodawca odmawia wypłaty ustawowego minimum lub błędnie przypisał pracownika do danej grupy zaszeregowania?

donald tusk premier
21.06.2026 10:53 Najwyższa Izba Kontroli prześwietli zarobki medyków. Szeroka kontrola w szpitalach rusza w lipcu

W lipcu Najwyższa Izba Kontroli (NIK) rozpocznie szczegółową weryfikację zatrudnienia i wynagrodzeń w polskiej ochronie zdrowia. Decyzja ta ma związek z informacjami o lekarzu w trakcie specjalizacji, którego zarobki w 2025 roku miały wynieść około 1,6 mln zł. Sprawdzamy, na czym dokładnie skupią się kontrolerzy i jakie zmiany planuje rząd.

Szpital
14.06.2026 11:56 Młody lekarz mówi o milionach, a NFZ ma 54 miliardy złotych deficytu. Jak to możliwe?

Publicznie udostępnione oświadczenie majątkowe 29-letniego lekarza pełniącego funkcję publiczną, wykazujące niemal 1,6 mln zł przychodu z usług medycznych za ubiegły rok, obnaża systemowe mechanizmy zatrudniania w ochronie zdrowia. Zjawisko zawierania wysoce kosztownych kontraktów ma miejsce w momencie, w którym polski system ochrony zdrowia stoi w 2026 roku przed widmem potężnego deficytu, uderzającego bezpośrednio w pacjentów oczekujących na diagnostykę i zabiegi.

Mózg
09.05.2026 10:20 Nieprzytomny hipokamp rejestruje dźwięki. Czy w trakcie operacji mózg zachowuje świadomość?

Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół naukowców z Baylor College of Medicine, opublikowane na łamach czasopisma naukowego Nature, rewolucjonizują dotychczasowe rozumienie procesów poznawczych podczas znieczulenia ogólnego. Zapisy aktywności hipokampa u pacjentów poddanych narkozie dowodzą, że struktura ta nie tylko rejestruje dźwięki, ale również analizuje złożoną strukturę gramatyczną i przewiduje kolejne słowa w czasie rzeczywistym. Rodzi to fundamentalne pytanie, będące osią najnowszych neurobiologicznych dyskusji: czy podczas głębokiego znieczulenia pacjent zachowuje świadomość, czy też tak zaawansowane operacje zachodzą całkowicie w strefie podświadomej.Brak świadomego doświadczenia mimo zaawansowanych obliczeń – chociaż aktywność hipokampa pozostaje złożona, znieczulenie ogólne przerywa globalną komunikację korową, co w pełni uniemożliwia powstanie subiektywnego stanu świadomości u pacjentaAktywne predykcje językowe – komórki nerwowe w nieświadomym hipokampie przewidują kolejne słowa wypowiedzi na ułamki sekund przed ich wyemitowaniem, wykazując mechanikę obliczeniową bezpośrednio zbliżoną do działania wielkich modeli językowych (LLM)Przetwarzanie semantyczne poza świadomością – mózg w stanie uśpienia klasyfikuje rzeczowniki i czasowniki oraz interpretuje odbierane słowa w ramach abstrakcyjnych kategorii semantycznych, precyzyjnie identyfikując kontekst określonych emocji czy miejsc

Farmaceuta
24.04.2026 12:14 Trzy popularne suplementy, których unikają farmaceuci. Mogą zaszkodzić

Polski rynek suplementów diety funkcjonuje w oparciu o bardzo łagodne przepisy, w których zwykła deklaracja złożona w Głównym Inspektoracie Sanitarnym zastępuje wieloletnie testy bezpieczeństwa. Brak ścisłej kontroli medycznej oraz powszechne przekonanie o bezpieczeństwie naturalnych preparatów skutkują ich groźnym nadużywaniem. Analiza farmakokinetyki i wytycznych instytucji nadzorujących bezpieczeństwo leczenia pozwala wyodrębnić substancje, których stosowanie budzi fundamentalne zastrzeżenia u profesjonalistów ochrony zdrowia, ponieważ wchodzą w destrukcyjne interakcje z farmakoterapią lub wykazują bezpośrednią toksyczność.Suplementacja dziurawca zwyczajnego drastycznie obniża stężenie we krwi leków ratujących życie i zdrowie (w tym przeciwzakrzepowych i immunosupresyjnych) poprzez ekstremalną indukcję enzymów wątrobowychMonakolina K pozyskiwana z czerwonego ryżu to nienadzorowana przez lekarza statyna, niosąca identyczne jak leki na receptę ryzyko uszkodzenia mięśni szkieletowych i wątrobyWewnętrzne spożywanie srebra koloidalnego wykazuje działanie neurotoksyczne, dewastuje fizjologiczny mikrobiom jelitowy i może prowadzić do nieodwracalnego przebarwienia skóry

Woda
17.04.2026 16:09 Wysoka temperatura a mikroplastik. Dlaczego nie wolno zostawiać wody w samochodzie?

Biotechnolożka dr Karolina Kowalczyk zwraca uwagę na powszechny błąd w przechowywaniu wody pitnej. Zostawianie plastikowych butelek w nagrzanych pomieszczeniach, na przykład w samochodzie latem, sprzyja migracji cząsteczek plastiku do płynu. Proces ten zachodzi szybko i zwiększa ilość mikroplastiku w wodzie w porównaniu z przechowywaniem w niższych temperaturach.Mikroplastik migruje do wody pitnej znacznie szybciej pod wpływem wysokich temperatur, np. w zamkniętym samochodzieNarażenie na mikroplastik zwiększa ryzyko stanów zapalnych, chorób nowotworowych, schorzeń immunologicznych oraz negatywnie wpływa na płodność i układ rozrodczyCząsteczki plastiku przenikają przez ściany jelita i kumulują się w tkankach organizmu

badania
17.04.2026 15:34 Nowe badania z USA. „Naturalny Ozempic” to nadzieja dla pacjentów

Międzynarodowy zespół naukowców ze Stanford Medicine, przy współpracy z badaczami z UC Berkeley, zidentyfikował cząsteczkę o nazwie BRP, która wykazuje silne właściwości hamujące apetyt w modelach zwierzęcych. Odkrycie, opublikowane w czasopiśmie naukowym „Nature”, zapowiada potencjalną alternatywę w farmakologicznym leczeniu otyłości. Wczesne dane przedkliniczne sugerują, że nowa substancja może stanowić skutecznego rywala dla semaglutydu, eliminując ryzyko dolegliwości żołądkowych.Wstępne badania przedkliniczne wskazują, że peptyd BRP działa centralnie w podwzgórzu, regulując ośrodek głodu bez bezpośredniego ingerowania w funkcje motoryczne układu trawiennegoNa podstawie testów z wykorzystaniem myszy i świń zaobserwowano gwałtowny spadek zapotrzebowania kalorycznego, redukując spożycie pokarmu o 50 procent w pierwszej godzinie od podaniaAplikacja leku u zwierząt laboratoryjnych nie wywołała objawów odruchów wymiotnych ani awersji do pożywienia, które są charakterystyczne dla leków naśladujących hormon GLP-1

Fot. AstraMED
03.04.2026 08:04 Odkładasz wizytę u lekarza? To najczęstszy błąd pacjentów

Wielu pacjentów odkłada wizytę u lekarza – nie tylko przez brak czasu, ale też przez długie kolejki do specjalistów. Często pojawia się myśl: „to pewnie nic poważnego, poczekam jeszcze trochę”. Problem w tym, że takie decyzje mogą mieć realny wpływ na zdrowie.

respirator
10.03.2026 14:16 "Moje dziecko umarło na własne życzenie". Niebezpieczne środki pochodziły od lekarzy

Marta i Michał mieli przed sobą całe życie, a ich rodzice robili wszystko, by czuli się kochani i bezpieczni. Niestety, w starciu z podstępnym nałogiem i lekarzami, którzy dla zysku hurtowo wypisują silne leki przez internet, byli bezsilni. Ta historia to bolesna lekcja dla każdego rodzica – pokazuje, że tragedia może wydarzyć się w niemal każdym domu, a śmiercionośne substancje są dziś łatwiej dostępne niż alkohol, bo wystarczy kilka kliknięć w telefonie.Tragiczny finał pozornie bezpiecznej zabawyMechanizm handlu receptami w sieciSygnały ostrzegawcze i zmiana zachowania dzieckaSkuteczne metody ochrony i wsparcia

kobieta przed komputerem
09.03.2026 20:19 Jak dostać się do specjalisty, gdy nie ma terminów? Pomaga ta usługa

Nowoczesna usługa poczekalni w ramach centralnej e-rejestracji to rozwiązanie dla osób szukających terminu u specjalisty. System ten automatycznie pilnuje Twojego miejsca w kolejce i samodzielnie wyszukuje wolne okienka u lekarzy. Dzięki temu nie musisz codziennie dzwonić do przychodni ani samodzielnie sprawdzać dostępności wizyt w Internecie.System automatycznie zapisuje pacjenta na wolny termin zgodny z wybranymi wymaganiamiPowiadomienia o przydzielonej wizycie przychodzą przez SMS, e-mail lub aplikację mojeIKPPacjent samodzielnie określa preferowane miejsce, dzień oraz godzinę planowanej wizytyUsługa zachowuje miejsce w kolejce nawet po odwołaniu umówionego wcześniej spotkaniaFunkcja jest dostępna dla osób posiadających e-skierowanie na pierwszą wizytę do kardiologaMechanizm obsługuje również badania profilaktyczne takie jak cytologia oraz mammografiaUżytkownik monitoruje status swojego zgłoszenia i szacowany czas oczekiwania w IKP

None
09.02.2026 14:18 Lekarze i pielęgniarki zarobią więcej od lipca. Co najmniej 12 910 zł dla lekarza

Główny Urząd Statystyczny podał przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej za 2025 rok. To właśnie ta informacja uruchamia ustawowy mechanizm waloryzacji płac w ochronie zdrowia. Już od 1 lipca pracownicy medyczni mogą liczyć na wzrost pensji minimalnych o 8,82 proc. Co to oznacza? Dla lekarzy specjalistów oznacza to podstawę zbliżającą się do 13 tys. zł. To właśnie te podwyżki są kością niezgody między lekarzami a ministerstwem zdrowia, który musi wypełnić powiększająca się co roku dziurę w budżecie NFZ. Wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce (o 8,82%) wymusza ustawową waloryzację płac od 1 lipca, dzięki której pensja minimalna lekarza specjalisty wzrośnie do 12 910 zł brutto, a pielęgniarki z tytułem magistra i specjalizacją do ponad 11 485 złAutomatyczny wzrost kosztów pracowniczych pogłębia dziurę w budżecie NFZ (luka w 2026 r. ma wynieść 23 mld zł) i grozi bankructwem szpitalom powiatowym, które już teraz wydają nawet 90% środków na pensjeMinisterstwo Zdrowia planuje zmienić przepisy (przesunięcie podwyżek na styczeń od 2027 r. i zmiana wskaźnika), aby ratować budżet, co jednak spotyka się ze sprzeciwem prezydenta

słuch, fot. Canva
21.01.2026 18:03 Polska medycyna w wersji telewizyjnej. Kilka uwag o odcinku z Kajetan

Seria „To działa: Polskie innowacje bez granic” pokazuje, że telewizja edukacyjna może mieć jeszcze sens – o ile tylko ktoś na poważnie traktuje i widza, i samą formę. Drugi odcinek zabiera nas do Kajetan, do świata profesora Henryka Skarżyńskiego. Medycyna to z zasady trudny temat, ale tutaj całość wyszła całkiem przystępnie. To nie jest program, który ogląda się z przymusu, chociaż momentami czuć, że ma to być też trochę historia jednoznacznego sukcesu.Zamiast wykresów – muzyka i emocjeLiczby i głosy z zagranicyProfesor i jego ślimakiJak to wygląda jako całość?

koszty badań klinicznych
15.01.2026 10:28 Czy uczestnik medycznych badań klinicznych musi za nie płacić? Nowe prawo

Wokół badań klinicznych narosło wiele obaw, a jedna z nich wraca szczególnie często: kto pokrywa koszty leczenia? Nowe regulacje jasno wskazują kogo obciąża udział w badaniu.

SOR w święta - kolejki, godziny otwarcia. Czy są przestoje? (NIE MA)
26.12.2025 12:40 SOR w święta - kolejki, godziny otwarcia. Czy są przestoje?

Święta to czas odpoczynku, ale nagłe problemy zdrowotne nie respektują kalendarza. Wiele osób zastanawia się, czy w okresie świątecznym Szpitalne Oddziały Ratunkowe działają normalnie, czy czekają ich długie kolejki, a może nawet… przestoje. 

zmiany w prawie po atakach na medyków
19.12.2025 10:22 Surowsze kary za ataki na medyków. Prawo odpowiada na falę przemocy

Jeszcze kilka lat temu ataki na ratowników medycznych traktowano jak incydenty – dramatyczne, lecz jednostkowe. Dziś nikt już nie ma wątpliwości: agresja wobec służby zdrowia stała się w Polsce zjawiskiem systemowym. Ratownicy, pielęgniarki i lekarze coraz częściej zaczynają dyżur z poczuciem zagrożenia, a nie misji. W odpowiedzi na rosnącą falę przemocy państwo sięga po narzędzia prawa karnego. Nowelizacja Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń, opublikowana jako Dz.U. 2025 poz. 1818, zaostrza odpowiedzialność za ataki na osoby ratujące życie. Jakie kary będzie mógł orzekać sąd względem sprawców? Wyjaśniamy.

pacjent
16.12.2025 15:36 Nikt nie rozmawia z pacjentami. Idą na operację, ale nie wiedzą, co ich czeka

Strach przed operacją rzadko wynika wyłącznie z obawy przed bólem czy narkozą. Często towarzyszy mu coś znacznie bardziej paraliżującego — niewiedza. Pacjenci trafiają na oddziały chirurgiczne bez jasnego obrazu tego, co dokładnie będzie się z nimi działo, jak przebiegnie zabieg i czego mogą się spodziewać po nim. Badania pokazują, że brak rzetelnej rozmowy z chorym przed operacją to nie wyjątek, lecz wciąż powszechna praktyka.Ponad połowa pacjentów przed planowaną operacją nie otrzymuje konkretnych i wyczerpujących informacji o zabieguTylko niewielki odsetek chorych ocenia, że został dobrze przygotowany do operacjiZalecenia są najczęściej przekazywane ustnie, w pośpiechu i bez możliwości powrotu do nich późniejEksperci alarmują, że brak komunikacji może zwiększać stres i ryzyko powikłań

lekarze
11.12.2025 10:59 Przełom w leczeniu pacjentów po udarze. Lekarze z Katowic wykonali unikalny zabieg jako pierwsi w Polsce

Zespół specjalistów z Górnośląskiego Centrum Medycznego w Katowicach dokonał istotnego postępu w dziedzinie kardiologii i neurologii, przeprowadzając nowatorską operację u pacjentki, która niedawno przeszła udar niedokrwienny mózgu. Był to pierwszy w kraju przypadek, w którym zdecydowano się na tak złożone, jednoczasowe postępowanie zabiegowe u osoby znajdującej się w krótkim okresie po incydencie neurologicznym. Celem lekarzy było nie tylko doraźne leczenie, ale przede wszystkim znaczące zminimalizowanie ryzyka wystąpienia kolejnego udaru w przyszłości, co może całkowicie zmienić standardy opieki nad chorymi z podobnymi obciążeniami.

Pacjenci.pl
Obserwuj nas na: