Termin „zdrowie” oznacza ogół ludzkiego dobrostanu fizycznego, psychicznego, a według niektórych definicji także i społecznego. Nie jest to wyłącznie brak choroby, urazu fizycznego, czy niepełnosprawności. Nadal jednak trwają dyskusje co do uwzględnienia w definicji zdrowia także dobrostanu „duchowego”, czy „zdolności do prowadzenia produktywnego życia ekonomicznego i społecznego”.
Wyróżniamy kilka kategorii zdrowia. Najpowszechniej przez termin „zdrowie” rozumie się zdrowie fizyczne, a więc szeroko pojęte prawidłowe funkcjonowanie organizmu z anatomicznego i biologicznego punktu widzenia.
Równie ważne jest jednak także zdrowie psychiczne, w ramach którego wydziela się także dwie podgrupy. Jest to zdrowie emocjonalne, obejmujące zdolność do kontroli własnych emocji czy wolność od zaburzeń depresyjnych, lękowych i im podobnych, oraz zdrowie umysłowe, definiowane jako zdolność do jasnego, logicznego myślenia.
Wśród dyskutowanych definicji zdrowia wyróżnia się także zdrowie społeczne, obejmujące umiejętność nawiązywania i podtrzymywania relacji z innymi ludźmi, czy zdrowie duchowe, powiązane na ogół z wiarą i praktykami religijnymi bądź zestawem wyznawanych zasad moralnych.
Ochrona zdrowia w Polsce jest zapewniona na podstawie Konstytucji, a realizacją wynikających z tego zadań zajmuje się państwo. Pośrednikiem w tym zakresie jest NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) podlegający pod Ministerstwo Zdrowia. Obywatele polscy mogą na terenie kraju liczyć na bezpłatną opiekę medyczną w niemalże każdym zakresie oraz refundację niektórych leków. Zasady finansowania NFZ (a więc na przykład opłacanie składki zdrowotnej) określone jest w odrębnych przepisach.
W Polsce, podobnie jak w większości innych krajów, funkcjonuje także prywatna opieka medyczna. Za korzystanie z jej usług trzeba płacić bezpośrednio, jednak przypisuje się jej znacznie wyższą jakość w porównaniu do usług państwowych.
Naturalnie, nie zawsze mamy wpływ na swoje zdrowie. Niektóre choroby czy urazy mogą się nam przytrafić bez względu na poczynione przez nas w tym zakresie kroki. Niemniej, wielu dolegliwościom możemy łatwo zapobiec, jeżeli będziemy stosować się do kilku prostych zaleceń.
Na zdrowy tryb życia składa się wiele czynników. Podstawowym z nich jest oczywiście odpowiednia, zbilansowana dieta, bogata w składniki odżywcze i witaminy. Niezbędna jest także choć szczątkowa aktywność fizyczna i właściwa higiena snu. Jeśli zaś chodzi o zdrowie psychiczne, to należy dbać o work-life balance i nie zapominać o rekreacji czy oddawaniu się swoim pasjom i zainteresowaniom.
W ramach profilaktyki zdrowotnej należy często poddawać się badaniom okresowym. Do najważniejszych z nich należy morfologia krwi czy badania RTG. Warto rozważyć także odstawienie wszelkich używek (takich jak papierosy, alkohol czy kawa), które zdecydowanie nie mają pozytywnego wpływu na nasze zdrowie, a nawet mogą je szybko pogorszyć.
Pokaż więcej
Ból brzucha, gorączka i dreszcze łatwo skojarzyć z infekcją, która po kilku dniach sama minie. Czasem jednak podobne dolegliwości oznaczają znacznie groźniejszy problem: ostre zapalenie dróg żółciowych. Jeśli odpływ żółci zablokuje kamień i rozwinie się zakażenie, stan chorego może szybko się pogarszać. Dlatego tak ważne jest rozpoznanie sygnałów alarmowych i uzyskanie pomocy bez zwlekania.
Tabletka przeciwbólowa bywa pierwszym wyborem, gdy pojawia się dolegliwość, z którą trudno normalnie funkcjonować. Przy uchyłkach jelita grubego warto jednak zwrócić uwagę nie tylko na to, czy lek przyniesie ulgę, ale również na jego możliwe konsekwencje. Regularne stosowanie niektórych leków przeciwbólowych, wiąże się z większym ryzykiem powikłań choroby uchyłkowej. Szczególne obawy dotyczą przedziurawienia uchyłka i krwawienia.
Miecznik może wyglądać na atrakcyjny wybór dla osób, które lubią ryby o zwartym mięsie. Jest jednak powód, by podchodzić do niego z dużą ostrożnością: badania wykazały w jego mięsie wysokie stężenia rtęci. W części próbek przekroczono nawet europejskie wartości graniczne. Szczególne znaczenie ma to w przypadku kobiet w ciąży i dzieci.
Zęby myte rano i wieczorem, a dentysta znów znajduje nowy ubytek. To potrafi frustrować, szczególnie jeśli równocześnie dokuczają suche usta i zmęczenie, którego trudno się pozbyć. Takie połączenie może być sygnałem, że problem nie kończy się w jamie ustnej. Jedną z chorób, które warto wtedy wziąć pod uwagę, jest pierwotne zapalenie dróg żółciowych (PBC), dotykające przede wszystkim kobiety.
Kiedy gardło zaczyna drapać, łatwo sięgnąć po pierwszą pastylkę, która obiecuje szybką ulgę. Mentol i eukaliptus dają wyraźne uczucie chłodu, ale przy chrypce i suchości nie zawsze właśnie takiego efektu potrzeba. Warto odróżniać chwilowe wrażenie świeżości od działania nastawionego na złagodzenie dolegliwości. Dużo mówi o tym skład tabletki, a nie samo hasło na opakowaniu.
W ostatnich dniach życia niektórzy pacjenci opowiadają o snach tak wyrazistych, jakby naprawdę uczestniczyli w przedstawianych wydarzeniach. W ich relacjach szczególnie często pojawiają się osoby, które już nie żyją. Niekiedy takie spotkania przynoszą ukojenie, innym razem wywołują niepokój. Relacje personelu opieki paliatywnej pokazują, jak ważne mogą być te doświadczenia dla chorych i ich bliskich.
Nie każdy, kto chce schudnąć, ma ochotę wywracać swój jadłospis do góry nogami. Dlatego uwagę zwraca cissus czworograniasty – roślina, którą częściej kojarzy się z suplementami dla osób trenujących siłowo niż z odchudzaniem. W badaniach preparaty z cissusem przynosiły korzystne wyniki także u osób, które jadły tak jak wcześniej. Co dokładnie zauważyli naukowcy?
W popularnych marketach, takich jak Lidl czy Biedronka, bez problemu kupimy te owoce - i w przystępnej cenie. Te niepozorne owoce kryją w sobie rzadkie związki polifenolowe oraz wysoką dawkę naturalnej witaminy C. Regularne włączanie ich do diety realnie wspomaga elastyczność naczyń krwionośnych oraz poprawia kondycję skóry. Wystarczy porcja zaledwie kilku sztuk dziennie, by dostarczyć organizmowi cennych substancji bioaktywnych.
Folia do pakowania jedzenia, plastikowe pojemniki i kubki na wynos mają ze sobą coś wspólnego: w wielu z nich wykorzystuje się polietylen. To tworzywo przez lata uchodziło za stosunkowo obojętne dla organizmu. Teraz naukowcy z Texas A&M University wskazują, że jego mikroskopijne cząstki mogą szkodzić wątrobie i sprzyjać jej stłuszczeniu. Szczególnie niepokojąco wypadło połączenie kontaktu z polietylenem z dietą bogatą w tłuszcz, fruktozę i cholesterol.
Słysząc „ziele nieśmiertelności”, trudno od razu pomyśleć o odchudzaniu. A jednak jiaogulan, roślina znana z azjatyckiej tradycji, jest badana właśnie pod kątem masy ciała i metabolizmu. Wyniki badań z udziałem ludzi pokazują, że jej ekstrakty mogą sprzyjać zmniejszaniu ilości tkanki tłuszczowej. Szczególnie interesujące są obserwacje dotyczące tłuszczu gromadzącego się w okolicy brzucha.
Mumio, znane też jako shilajit, wygląda niepozornie: to ciemna, gęsta substancja pochodzenia górskiego, zawierająca m.in. kwas fulwowy i związki mineralne. Popularność zyskało przede wszystkim jako suplement kojarzony z większą energią, sprawnością fizyczną i wsparciem męskich hormonów. Badania na ludziach rzeczywiście pokazują kilka interesujących efektów, zwłaszcza w odniesieniu do testosteronu i zachowania siły po wysiłku.
Przy obieraniu pomarańczy czy grejpfruta biała błonka często od razu trafia do kosza. Nazywa się albedo i jest bogata w pektyny. To właśnie te związki zwracają uwagę w kontekście obniżania cholesterolu LDL. Badania z udziałem ludzi pokazują, że odpowiednie rodzaje pektyn cytrusowych mogą wyraźnie wpływać na jego poziom.
Rząd przygotował nowelizację przepisów, która zakłada znaczący wzrost stawek opłaty cukrowej dla producentów i dystrybutorów napojów. Zmiany dotkną przede wszystkim produkty słodzone oraz popularne napoje energetyczne ze szkodliwymi dodatkami.
Miękki chleb, kremowe lody czy gładki majonez zawdzięczają swoją konsystencję nie tylko podstawowym składnikom. W żywności przetworzonej mogą pojawiać się również emulgatory, takie jak karboksymetyloceluloza (CMC) i polisorbat 80 (P80). Badacze przyglądają się im szczególnie dlatego, że mają właściwości przypominające detergenty i mogą zaburzać naturalną barierę między bakteriami jelitowymi a powierzchnią jelita. A właśnie ta bariera jest jednym z najważniejszych elementów ochrony jelit przed ciągłym kontaktem z mikroorganizmami.
Popołudniowy spadek energii może zaczynać się kilka godzin wcześniej, przy obiedzie. Gdy posiłek ma wysoki ładunek glikemiczny i jest zdominowany przez węglowodany, odpowiedź glukozy i insuliny może być wyraźniejsza. Jeśli brakuje przy tym białka i tłuszczu, przebieg poposiłkowej glikemii również wygląda inaczej niż po pełnym, mieszanym posiłku. U części osób właśnie w kolejnych godzinach może pojawić się hipoglikemia reaktywna.
Ryż albo makaron z poprzedniego dnia często lądują prosto w mikrofalówce. Problem może jednak zacząć się znacznie wcześniej, jeszcze zanim talerz trafi do ponownego podgrzania. W ugotowanym jedzeniu mogą pozostać przetrwalniki Bacillus cereus, a podczas przechowywania w sprzyjającej temperaturze bakterie mogą się namnażać i wytwarzać toksyny. Jedna z nich, cereulid, wyróżnia się bardzo dużą odpornością na działanie wysokiej temperatury.
W okolicach Hajnówki powstała unikalna, polska alternatywa dla popularnej japońskiej herbaty matcha. Produkt bazuje wyłącznie na czterech lokalnych roślinach uprawianych na podlaskich polach. Wygląda jak z luksusowej kawiarni w Tokio, a pochodzi z Podlasia. Czy Polacy ją pokochają?
Ugotowane ziemniaki pozostawione na wiele godzin w cieple mogą stać się miejscem rozwoju Bacillus cereus – bakterii zdolnej do wytwarzania toksyny o nazwie cereulid. Temperatura i czas przechowywania mają tu duże znaczenie, a badania pokazują, że ziemniaczane puree może być dobrym środowiskiem do produkcji tej toksyny. Problem zaczyna się więc wtedy, gdy po ugotowaniu jedzenie zbyt długo stygnie i pozostaje w temperaturze sprzyjającej bakteriom.
Kolagen w kapsułkach i proszku bywa przedstawiany tak, jakby po połknięciu miał niemal od razu trafić do stawów i zasilić chrząstkę. Tak jednak nie działa trawienie: kolagen jest rozkładany, a organizm wykorzystuje wchłonięte aminokwasy i krótkie peptydy według własnych potrzeb. Dlatego sama obecność kolagenu na etykiecie nie oznacza jeszcze, że produkt „odbuduje” chrząstkę. Znaczenie ma też to, że do prawidłowej biosyntezy kolagenu potrzebna jest witamina C.
Głód potrafi skutecznie utrudnić odchudzanie. Dlatego znaczenie ma nie tylko wielkość posiłku, ale też to, jak długo daje on uczucie sytości. Pomocne mogą być warzywa bogate w pęczniejący błonnik. W tej grupie warto zwrócić uwagę na topinambur, buraki i seler korzeniowy.
Miód Manuka zdobył ogromną popularność dzięki kojarzonemu z nim działaniu przeciwbakteryjnemu. Tymczasem znacznie bliżej mamy produkty pszczele, które w badaniach laboratoryjnych wypadają wyjątkowo mocno. Polski propolis i pierzga potrafią hamować wzrost bakterii, w tym gronkowców, a w bezpośrednim porównaniu propolis wykazywał wyższą aktywność przeciwbakteryjną niż miód. To właśnie rodzime produkty z ula okazują się jednym z najciekawszych kierunków badań nad naturalnymi substancjami przeciwdrobnoustrojowymi.
Na opakowaniu suplementu może widnieć duża liczba miligramów magnezu, ale o jego wartości nie decyduje wyłącznie ilość. Bardzo ważna jest również forma chemiczna, bo poszczególne związki magnezu mogą wyraźnie różnić się przyswajalnością. Tlenek magnezu, często spotykany w prostych preparatach, wypada pod tym względem wyjątkowo słabo. W jednym z badań jego absorpcję oszacowano na zaledwie 4 procent.
Dieta może być dobrze zaplanowana, kalorie ograniczone, a mimo to efekty odchudzania nie zawsze odpowiadają włożonemu wysiłkowi. Badacze zajmujący się substancjami zaburzającymi gospodarkę hormonalną zwracają uwagę na jeszcze jeden element codziennego otoczenia: ftalany obecne m.in. w chemii domowej, kosmetykach i perfumach. Wyniki badań łączą większą ekspozycję na część tych związków zarówno z otyłością, jak i z mniejszą utratą masy ciała podczas odchudzania.
Cykoria podróżnik może kojarzyć się przede wszystkim z napojem przypominającym kawę, ale badania nad jej prażonym korzeniem pokazują znacznie więcej. Napar z cykorii nie zawiera kofeiny, a jednocześnie dostarcza związków roślinnych badanych pod kątem wpływu na układ krążenia, gospodarkę cukrową i pracę jelit. Szczególnie ciekawie wyglądają wyniki dotyczące parametrów krwi związanych z procesami zakrzepowymi.
Wodoodporny tusz do rzęs ma przetrwać deszcz, łzy i wiele godzin na powiekach. Za częścią takich właściwości mogą stać PFAS, czyli niezwykle trwałe związki chemiczne stosowane także w kosmetykach. Badania pokazują, że można je wykryć w tuszach do rzęs, a niektóre z nich pozostają w ludzkim organizmie przez lata. Co więcej, wyższe stężenia wybranych PFAS we krwi wiązano z chorobami tarczycy.
Lubisz jajecznicę z kurkami? To spróbuj podmienić te znane i popularne w Polsce grzyby na nieco bardziej egzotyczne. Nie pożałujesz! Ich smak jest fantastyczny, a do tego są bardzo zdrowe. Te grzybki to źródło łatwo przyswajalnego białka oraz, tak ważnych, nienasyconych kwasów tłuszczowych. Dbają o nasz układ krążenia, chronią przed zawałem serca i udarem mózgu, regulują cholesterol, a nawet wykazują działanie antynowotworowe.
W piątek 4 września Sejm uchwalił nowelę Prawa wodnego. Nakłada ona nowe obowiązki na Państwową Inspekcję Sanitarną oraz organizatorów kąpielisk. Zmiany przepisów mają na celu dostosowanie polskiego prawa do dyrektyw Unii Europejskiej oraz zwiększenie bezpieczeństwa osób wypoczywających nad wodą.
Witamina C doskonale wzmacnia układ odpornościowy w walce z infekcjami. Bardzo ważne jest więc, by dostarczać jej organizmowi - szczególnie jesienią, gdy startuje sezon chorobowy. Cytryna to jednak za mało. Z pomocą przychodzi zapomniany polski owoc, który ma nawet 10 razy więcej witaminy C. Warto włączyć go do swojej diety.